Temat lekcji: „Tajemnice Grzybów Jadalnych”

Cel lekcji:

• Zapoznanie uczniów z podstawowymi charakterystykami i właściwościami grzybów jadalnych.
• Nauczenie dzieci, jak rozpoznawać grzyby jadalne od trujących.
• Zachęcanie do szacunku dla przyrody i odpowiedzialnego zbierania grzybów.

Czas trwania: 45 minut

Materiały potrzebne:

• Ilustracje różnych gatunków grzybów jadalnych i trujących
• Tablica lub flipchart
• Przykładowe grzyby jadalne (jeśli dostępne)
• Przykładowe grzyby trujące (w formie ilustracji)
• Karty do gry z obrazami grzybów (jeśli dostępne)

Przebieg lekcji:

Wprowadzenie (10 minut):

1. Na początek lekcji poproś uczniów, aby podzielili się swoimi obserwacjami na temat grzybów. Czy ktoś widział grzyby w lesie lub na łące? Jakie grzyby są im znane?
2. Przedstaw temat lekcji: „Dziś dowiemy się o grzybach, które są jadalne i smaczne, ale także o tym, dlaczego nie możemy jeść wszystkich grzybów, które spotykamy.”

Część 1: Charakterystyka grzybów (15 minut): 3. Wyjaśnij, że grzyby to organizmy, które nie należą ani do roślin, ani do zwierząt. Są to organizmy eukariotyczne. Wykorzystaj ilustracje różnych gatunków grzybów, aby pokazać różnorodność ich kształtów i kolorów.

4. Omów podstawowe cechy grzybów, takie jak kapelusz, trzon i blaszki (u grzybów blaszkowych) lub wrzeciono (u grzybów borowikowatych).

Ciało grzyba tworzy grzybnia, w większej części jest to sieć niewidocznych gołym okiem, silnie wydłużonych komórek (strzępek), przenikających podłoże (drewno, glebę, tkanki żywiciela itp.). To, co potocznie (gdy zbieramy grzyby do jedzenia) nazywamy grzybem jest jedynie jej skupioną częścią służącą rozmnażaniu, zwaną owocnikiem.

Owocnik u „klasycznych” grzybów kapeluszowych jest zbudowany z trzonu i z kapelusza. Na spodniej stronie ich kapelusza znajduje się część w której tworzone są zarodniki, to hymenofor,. Zwykle ma postać rurek lub blaszek, rzadziej kolcopodobnych wyrostków lub inną. Stąd mówimy też (zwłaszcza w praktyce grzybiarskiej) o grzybach rurkowych i o grzybach blaszkowych.

Owocniki mogą mieć inną formę niż trzon z kapeluszem. Bogactwo ich kształtów jest ogromne. Od trzonu z główką do miseczek, czy różnych form hub, purchawek, miseczek, krążków, powłok rozpostartych na podłożu itd.

grzyby.pl

Część 2: Grzyby jadalne vs. trujące (15 minut): 5. Przedstaw uczniom przykładowe gatunki grzybów jadalnych, takie jak borowiki, pieczarki, lub kanie. Pokaż rzeczywiste próbki, jeśli masz dostępne.

6. Omów, że jedzenie nieznanych grzybów może być niebezpieczne. Pokaż ilustracje grzybów trujących, takich jak muchomor czerwony czy kozak bławatny. Wyjaśnij, że rozróżnienie grzybów jadalnych od trujących może być trudne, dlatego ważne jest, aby zawsze pytać dorosłych o pomoc.

Najbardziej trujące grzyby bywają łudząco podobne do grzybów jadalnych. Konsekwencje niewiedzy grzybiarzy-amatorów mogą być bardzo poważne, ponieważ grzyby trujące prowadzą do nieodwracalnych uszkodzeń wątroby oraz zaburzenia akcji serca i oddychania, co w konsekwencji może doprowadzić do śmierci. Sprawdź w GALERII ZDJĘĆ, które grzyby są najbardziej trujące, gdzie można je spotkać oraz jak je odróżnić od podobnych do nich grzybów jadalnych.

Grzyby trujące – grupa grzybów, zwłaszcza kapeluszowych, zawierających substancjetrujące w ilościach toksycznych dla ludzi. Grzyby trujące dzieli się według toksyn, które wytwarzają oraz ich oddziaływania na organizm człowieka. Najpowszechniej występującymi substancjami toksycznymi są: amanityna, gyromitryna, orellanina, muskaryna, kwas ibotenowy, muscymol, kopryna, psylocybina, psylocyna i substancje drażniące przewód pokarmowy.

Grzyby trujące w Polsce

Grzyby trujące rosną w Polsce licznie w lasach i zdarza się, że są mylone z grzybami jadalnymi. Każde zatrucie daje inne objawy, a niektóre zatrucia bywają śmiertelne. W celu zminimalizowania pomyłki, zalecane jest zbieranie głównie dojrzałych owocników grzybów jadalnych, które mają już wszystkie cechy charakterystyczne dla swojego gatunku. Zdarzają się sytuacje, w których dla upewnienia się czy wybrany grzyb jest jadalny, niektórzy sprawdzają jego smak. Gdy okaże się, że jest gorzki, to już wiadomo, że grzyb nie będzie nadawał się do zjedzenia. Jednak nie wszystkie grzyby trujące miewają gorzki lub nieprzyjemny smak, o czym należy pamiętać.

Warto dokładnie sprawdzać, jaki gatunek grzyba, np. podgrzybka (lub porównać jego rysunek albo zdjęcie w atlasie z przykładem widzianym w lesie w Polsce) wkładamy do koszyka i z całą pewnością omijać grzyby takie jak:

• muchomor sromotnikowy (Amanita phalloides),
• muchomor plamisty (Amanita pantherina),
• muchomor czerwony (Amanita muscaria),
• muchomor jadowity (Amanita virosa),
• muchomor wiosenny (Amanita verna),
• strzępiak ceglasty (Inocybe erubescens),
• piestrzenica kasztanowata (Gyromitra esculenta),
• borowik szatański (Rubroboletus satanas),
• borowik purpurowy (Rubroboletus rhodoxanthus),
• zasłonak rudy (Cortinarius orellanus),
• maślanka wiązkowa (Hypholoma fasciculare).

Część 3: Zasady zbierania grzybów (10 minut): 7. Wyjaśnij zasady bezpiecznego zbierania grzybów:

• Nigdy nie zbieraj i nie jedz grzybów, których nie znasz.
• Zawsze zbieraj grzyby z pomocą dorosłych.
• Nie niszcz przyrody – usuwaj grzyby ostrożnie, nie wyrywaj ich.
• Pamiętaj, że niektóre grzyby są chronione i nie można ich zbierać.

Zakończenie (5 minut): 8. Przeprowadź krótką zabawę, np. grę planszową lub układanie puzzle z obrazami grzybów, aby utrwalić wiedzę.

9. Poproś uczniów o podzielenie się swoimi refleksjami na temat lekcji. Czy dowiedzieli się czegoś nowego? Czy są teraz bardziej świadomi, jak postępować w lesie, gdy widzą grzyby?
10. Zachęć uczniów do szacunku dla przyrody i do przestrzegania zasad dotyczących zbierania grzybów.

Zadanie domowe (opcjonalne): Poproś uczniów o narysowanie lub stworzenie makiet grzybów, które poznali na lekcji, oznaczenie ich jako jadalne lub trujące oraz opisanie jednej zasady bezpiecznego zbierania grzybów.

źródło: Opracowanie własne