Praktyczny scenariusz zajęć dla przedszkolaków i uczniów. Jak rozwijać empatię u dzieci poprzez zabawy i ćwiczenia?
Cel zajęć:
Wprowadzenie dzieci w temat empatii poprzez naukę rozpoznawania emocji u innych oraz rozwijanie umiejętności reagowania na te emocje w sposób wspierający.
Cele szczegółowe:
- Rozpoznawanie i nazywanie emocji na podstawie mimiki, gestów i sytuacji.
- Rozwijanie umiejętności aktywnego słuchania.
- Uczenie dzieci, jak reagować empatycznie na potrzeby i emocje innych.
Czas trwania:
40-50 minut
Grupa docelowa:
Dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym (4–10 lat), w grupie liczącej 6–12 uczestników.
Miejsce:
Sala wyposażona w przestrzeń do zabawy oraz miejsca do pracy w grupach.
Potrzebne materiały:
- Karty z obrazkami przedstawiającymi różne emocje (radość, smutek, złość, strach).
- Tablica z nazwami emocji.
- Lustra (opcjonalnie).
- Historyjki obrazkowe przedstawiające sytuacje emocjonalne.
- Karty do rysowania i kredki.
- Pluszaki lub lalki do odgrywania ról.
Przebieg zajęć:
1. Wprowadzenie (5-10 minut)
- Powitanie dzieci i krótkie wprowadzenie do tematu:
„Dziś porozmawiamy o emocjach – czym one są i jak możemy je rozpoznawać. Dowiemy się także, jak możemy pomóc innym, gdy są smutni, lub cieszyć się z nimi, gdy są szczęśliwi.” - Rozmowa z dziećmi:
„Jak się czujecie dzisiaj? Czy ktoś z was czuł się ostatnio bardzo szczęśliwy? A może coś was zasmuciło?” - Nauczyciel wyjaśnia, czym jest empatia w prostych słowach:
„Empatia to umiejętność zrozumienia, co czuje druga osoba, i chęć pomocy jej, jeśli tego potrzebuje.”
2. Część główna (30-35 minut)
A. Rozpoznawanie emocji (15 minut)
- Gra z kartami emocji:
- Dzieci losują karty z obrazkami przedstawiającymi różne emocje (np. uśmiechnięta, smutna lub zdenerwowana twarz).
- Zadanie: Dziecko nazywa emocję i opowiada, w jakiej sytuacji ktoś może tak się czuć.
- Ćwiczenie z lustrami (opcjonalnie):
- Dzieci patrzą w lustro i próbują naśladować różne emocje (radość, smutek, złość).
- Pozostali uczestnicy odgadują, jaką emocję pokazuje kolega.
B. Historyjki emocjonalne (10 minut)
- Nauczyciel prezentuje historyjki obrazkowe przedstawiające różne sytuacje, np.:
- Dziecko, które płacze, bo ktoś zabrał mu zabawkę.
- Dziecko, które uśmiecha się, bo dostało prezent.
- Pytania do dzieci:
- „Jak myślicie, jak czuje się to dziecko?”
- „Co moglibyśmy zrobić, aby mu pomóc lub uczcić jego radość?”
C. Zabawy empatyczne (10 minut)
- Zabawa „Pomagam przyjacielowi”
- Pluszaki lub lalki przedstawiają różne sytuacje emocjonalne (np. „Miś jest smutny, bo zgubił swój kocyk”).
- Zadanie dzieci: Zaproponować, jak mogą pomóc misiowi (np. przytulić, znaleźć kocyk, powiedzieć coś miłego).
- Rysowanie emocji:
- Każde dziecko rysuje na kartce twarz z wybraną emocją i opisuje ją w prostych słowach.
3. Podsumowanie (5-10 minut)
- Nauczyciel zadaje pytania podsumowujące:
- „Czego dzisiaj się nauczyliśmy?”
- „Dlaczego empatia jest ważna?”
- Rozmowa o tym, jak można być empatycznym każdego dnia, np. „Co możemy zrobić, gdy widzimy, że ktoś jest smutny?”
- Pochwała za zaangażowanie i wręczenie małych naklejek w kształcie serduszek jako symbolu empatii.
Modyfikacje zajęć:
- Dla młodszych dzieci: Skróć czas trwania zajęć i skoncentruj się na jednej emocji.
- Dla starszych dzieci: Dodaj bardziej złożone historyjki lub scenki do odegrania.
Najczęściej zadawane pytania:
1. Dlaczego empatia jest ważna?
Empatia pomaga dzieciom lepiej rozumieć innych ludzi, budować przyjaźnie i reagować w sposób wspierający na emocje rówieśników.
2. Jak często prowadzić zajęcia o empatii?
Rekomenduje się regularne zajęcia, np. raz w miesiącu, aby systematycznie rozwijać kompetencje społeczne dzieci.
3. Czy dzieci z trudnościami społecznymi mogą nauczyć się empatii?
Tak, empatia to umiejętność, którą można rozwijać poprzez regularne ćwiczenia, rozmowy i praktyczne zabawy.
4. Jak wspierać rozwój empatii poza zajęciami?
Rodzice i nauczyciele mogą zachęcać dzieci do obserwacji emocji u innych, rozmawiać z nimi o uczuciach oraz modelować empatyczne zachowania w codziennym życiu.
Podsumowanie
Empatia to kluczowa umiejętność, która pomaga dzieciom lepiej rozumieć siebie i innych. Regularne zajęcia wspierające rozwój emocjonalny w przyjaznej atmosferze uczą dzieci, jak reagować na potrzeby innych i budować pozytywne relacje. Dzięki temu dzieci mogą lepiej funkcjonować w grupie i rozwijać zdrowe więzi z rówieśnikami.
smart-sens.org 