Truskawki, mięta, lawenda – rozwijanie zmysłu węchu i pamięci sensorycznej u dzieci

Lato to pora roku, którą można poczuć… nosem. Pachnie świeżymi owocami, ziołami, skoszoną trawą i promieniami słońca na skórze. To idealny czas, by poprzez zabawę rozwijać zmysł węchu dzieci — szczególnie tych, które potrzebują wsparcia sensorycznego w przedszkolu lub podczas zajęć rewalidacyjnych.

👃 Dlaczego warto rozwijać węch?

Zmysł węchu:
🌱 buduje mapę zapachową świata,
🧠 uruchamia pamięć emocjonalną i wspomnieniową,
👦 pomaga dzieciom rozpoznawać otoczenie i tworzyć bezpieczne skojarzenia,
🗣️ wspiera rozwój mowy poprzez opisywanie doznań,
🤝 wzmacnia kontakt z ciałem i emocjami – szczególnie u dzieci z autyzmem i innymi wyzwaniami rozwojowymi.

„Zapach ma pamięć. Przenosi nas w czasie szybciej niż obraz czy dźwięk.”
– Patrick Süskind, Pachnidło

🧺 Przykładowe zapachy lata do zabawy

• 🍓 Truskawki – świeże, słodkie, soczyste
• 🌿 Mięta – chłodna, orzeźwiająca
• 💜 Lawenda – kojąca, kwiatowa
• 🌾 Trawa – zielona, żywa
• 🍋 Cytryna – kwaśna i energetyzująca
• 🌻 Rumianek – delikatny i uspokajający
• 🪻 Bazylia, rozmaryn – ziołowe, pobudzające apetyt

🧠 Co rozwija zabawa w zgadywanie zapachów?

🎲 Propozycje zabaw i ćwiczeń

🔸 1. „Zamknięte oczy – otwarty nos”

Dziecko zamyka oczy. Nauczyciel lub terapeuta podaje do nosa pojemniczek (np. z watą nasączoną zapachem). Dziecko zgaduje:
— Co to może być?
— Czy ten zapach coś mi przypomina?
— Czy jest miły czy nieprzyjemny?

🎯 Cel: uważne rozpoznawanie i różnicowanie zapachów

🔸 2. „Pudełko zapachów”

Do małych, nieprzezroczystych pojemników wkładamy różne naturalne zapachy (zioła, owoce, kwiaty). Zadaniem dziecka jest:

• powąchać i odgadnąć
• narysować, z czym mu się kojarzy
• dobrać obrazek lub piktogram

🎯 Cel: wzmacnianie pamięci węchowej i rozwój połączeń sensoryczno-językowych

🔸 3. „Zapachowa ścieżka”

Tworzymy sensoryczny tor przeszkód, w którym dzieci na poszczególnych „przystankach” wąchają konkretne zapachy i opisują je (np. truskawka – miętowy liść – lawenda).

🎯 Cel: integracja sensoryczna, sekwencjonowanie, porównywanie

🔸 4. „Zrób swój zapach lata”

Dzieci komponują własny letni zapach z dostępnych składników (zioła, przyprawy, cytrusy). Powstaje buteleczka wspomnień, do której mogą wrócić w pochmurny dzień.

🎯 Cel: poczucie sprawstwa, kreatywność, sensoryczna autoregulacja

🧩 Zastosowanie w terapii i rewalidacji

Zabawy z węchem warto wprowadzać:
✔️ u dzieci z autyzmem – jako element stymulacji lub wyciszenia,
✔️ u dzieci z zaburzeniami SI – w pracy nad modulacją węchową,
✔️ u dzieci z opóźnionym rozwojem mowy – do wzbogacania słownictwa,
✔️ u dzieci lękowych – jako most sensoryczny do kontaktu z ciałem i otoczeniem.

„Dla dziecka z ASD zapach może być bramą lub barierą. Zabawa pozwala go oswoić.”

❓FAQ – najczęściej zadawane pytania

Czy zapachy mogą dziecko przestymulować?
Tak. Dlatego zawsze zaczynamy od zapachów delikatnych, naturalnych, nieperfumowanych. Obserwujemy reakcję i dostosowujemy intensywność.

Czy dzieci niewerbalne mogą uczestniczyć w zabawie?
Oczywiście! Mogą pokazywać reakcje mimiką, gestem, obrazkiem. Można też wykorzystać piktogramy do opisu wrażeń.

Jak przechowywać zapachy?
W małych słoiczkach, pojemnikach z pokrywką, na wacikach lub w woreczkach lnianych. Najlepiej przygotowywać świeże próbki na zajęcia.

🌞 Podsumowanie

Zabawa w zapachy to nie tylko letnia przyjemność — to skuteczna forma stymulacji sensorycznej i emocjonalnej. Uczy dzieci rozpoznawania swoich zmysłów, wzmacnia uważność i pomaga tworzyć pozytywne wspomnienia. A może właśnie tak pachnie lato dzieciństwa?