Przykładowa ocena opisowa ucznia z afazją

Aktualna, naukowa i praktyczna

1. Wprowadzenie: afazja a funkcjonowanie w szkole

Afazja to neurologiczne zaburzenie komunikacji językowej, które wpływa na rozumienie i/lub wypowiadanie myśli, pomimo prawidłowego aparatu mowy i inteligencji dziecka. Uczniowie z afazją mogą mieć trudności w czytaniu, pisaniu, rozumieniu poleceń oraz w spontanicznych wypowiedziach – zarówno ustnych, jak i pisemnych. Objawy są zróżnicowane i zależą od rodzaju afazji (np. ruchowa, sensoryczna, mieszana czy nominalna), co wpływa na dobór strategii wspierających w edukacji.

W edukacji włączającej ocena opisowa ucznia ze SPE (tu: afazją) powinna być narzędziem diagnostyczno-edukacyjno-terapeutycznym – opisującym mocne strony, obserwowane trudności oraz kierunki pracy wspierającej ucznia.

2. Cel i funkcje oceny opisowej

Ocena opisowa ucznia z afazją pełni trzy zasadnicze funkcje:

📌 1. Informacyjną

Pokazuje jak uczeń funkcjonuje językowo i poznawczo na tle swoich możliwości i środowiska szkolnego.

📌 2. Diagnostyczno-terapeutyczną

Umożliwia specjalistom (logopeda, psycholog, pedagog) oraz nauczycielom monitorowanie postępów i zmian oraz identyfikację obszarów wymagających wsparcia.

📌 3. Planującą

Ocena daje konkretne wskazania do IPET i zajęć terapeutycznych oraz praktyczne zalecenia dla nauczyciela prowadzącego.

👇 Przeczytaj:

📘 Orzeczenie, IPET i praktyka – Kompletny przewodnik dla nauczycieli i pedagogów specjalnych eBook 17zł

📘 Sprawozdania z zajęć rewalidacyjnych w praktyce nauczyciela i terapeuty – Wzory, wskazówki, przykłady eBook 18 zł

3. Struktura oceny opisowej ucznia z afazją

A. Dane kontekstowe

poziom klasy i przedmiotu,
stopień nasilenia trudności językowych,
informacje diagnostyczne (logopedyczne, psychologiczne),
formy dotychczasowego wsparcia (np. AAC – komunikacja alternatywna wspomagająca).

B. Opis funkcjonowania językowego i komunikacyjnego

W tej części opisujemy faktyczne zachowania ucznia oraz obserwowane zachowania językowe.

Komunikacja ustna

Zrozumienie poleceń: np. reaguje poprawnie na polecenia krótkie i jednoznaczne, ale ma trudność z instrukcjami złożonymi.
Wypowiedzi spontaniczne: preferuje krótkie wypowiedzi lub pojedyncze słowa; często potrzebuje pytań pomocniczych.
Tempo i płynność mowy: mówi z przerwami, powtarza słowa, czasem używa neologizmów.

Przykładowa fraza:
🔹 Uczeń rozumie krótkie polecenia i reaguje poprawnie, jednak przy instrukcjach złożonych wymaga powtórzeń i gestów wspomagających.

Rozumienie języka pisanego

Czytanie: funkcjonuje lepiej przy krótkich zdaniach/najprostszych tekstach; gubi sens w tekstach dłuższych.
Interpretacja treści: potrzebuje wizualnych wsparć (obrazki, schematy) do rozumienia treści.

Wypowiedzi pisemne

Budowanie zdań: wykazuje trudności w organizacji myśli, formułuje krótkie zdania lub używa pojedynczych wyrazów.
Pisownia: obecne błędy wynikające z ograniczeń językowych i niepewności w doborze słownictwa.

C. Obszary funkcjonowania szkolnego

Ocena opisowa powinna również uwzględniać wpływ afazji na:

🟡 Udział w lekcjach grupowych:
uczestniczy aktywnie w zadaniach praktycznych, lecz w dyskusjach klasowych wymaga wspomagania i czasu.

🟡 Samodzielność w zadaniach:
potrzebuje czasu i stopniowania zadań – lepiej pracuje przy krótkich etapach.

🟡 Interakcje społeczne:
może unikać kontaktów werbalnych, ale działa dobrze w zadaniach w parach z jasną instrukcją.

4. Mocne strony ucznia

Każda ocena powinna rozpoczynać się od pozytywów i potencjału rozwojowego:

✔ aktywność w zadaniach praktycznych,
✔ rozumienie krótkich poleceń z wizualnym wsparciem,
✔ motywacja do uczestnictwa w zajęciach terapeutycznych.

Przykład:
Uczeń wykazuje zaangażowanie podczas zajęć interaktywnych i pozytywnie reaguje na materiały wizualne.

5. Trudności i ich praktyczna interpretacja

Trudności powinny być opisane w konkretach, np:

❗ Uczeń częściej unika wypowiedzi ustnych, gdy pytania są otwarte; reaguje lepiej na pytania zamknięte oraz wsparcie wizualne.

❗ W wypowiedziach pisemnych strukturalne błędy wskazują na potrzebę pracy nad organizacją myśli.

Takie szczegółowe uwagi pomagają zarówno nauczycielowi, jak i zespołowi terapeutów w planowaniu dalszych działań.

👇 Przeczytaj również:

📘 Scenariusze zajęć rewalidacyjnych dla przedszkolaków z afazją eBook 22 zł

6. Zalecenia do pracy dydaktycznej i terapeutycznej

Ocena opisowa powinna kończyć się konkretnymi „zaleceniami praktycznymi”:

📌 Zalecenia dla nauczyciela:

stosować krótkie, jednoznaczne polecenia wspierane wizualizacjami,
dawać więcej czasu na odpowiedź,
przygotowywać kluczowe materiały z wyprzedzeniem,
używać wsparcia obrazkowego i schematów.

📌 Zalecenia dla logopedy/terapeuty:

kontynuacja pracy nad płynnością i doborem słów,
stopniowanie trudności w rozumieniu i formułowaniu wypowiedzi,
praca nad komunikacją funkcjonalną w codziennych sytuacjach szkolnych.

7. Przykładowa ocena opisowa (fragment)

Uczeń: J. | Klasa: 3
Ocena opisowa – semestr II

„Uczeń reaguje poprawnie na krótkie polecenia i wykonuje zadania praktyczne z użyciem materiałów pomocniczych. W komunikacji ustnej preferuje odpowiedzi jednozdaniowe, często potrzebuje pytań pomocniczych lub gestów. W czytaniu radzi sobie z krótkimi tekstami przy wsparciu wizualnym, natomiast w analizie dłuższych tekstów wymaga dodatkowego schematu i powtórzeń. W wypowiedziach pisemnych prezentuje pojedyncze zdania z poprawną treścią, jednak organizacja tekstu wymaga wsparcia. Zauważono dużą motywację do pracy, zwłaszcza gdy zadania są podzielone na krótkie etapy.”

Zalecenia:
🔹 Stosowanie krótkich poleceń z ilustracjami;
🔹 Wydłużony czas na odpowiedzi pisemne;
🔹 Użycie AAC lub plansz komunikacyjnych podczas pracy grupowej;
🔹 Systematyczna współpraca z logopedą.

8. Podsumowanie

Ocena opisowa ucznia z afazją to wielowymiarowy, dynamiczny dokument łączący obserwację, diagnozę i zalecenia. Jej jakość wpływa bezpośrednio na skuteczność IPET i wsparcia w klasie, a tym samym na realne postępy dziecka. Dobrze skonstruowana ocena uwzględnia zarówno mocne strony ucznia, jak i klarownie opisuje obszary, w których potrzebuje wsparcia.

🧩 Powiązane artykuły

Zajęcia specjalistyczne

💎 Subskrypcja

💎 Subskrypcja miesięczna 9 zł umożliwia dostęp do:
📚 Opisów i narzędzi terapeutycznych: Terapii pedagogicznej oraz Zajęć specjalistycznych/rewalidacyjnych/Arkuszy i innych w górnych zakładkach strony.
🧩 gotowych scenariuszy lekcji i godzin wychowawczych
🎯 programów rozwojowych, TUS i narzędzi do pracy indywidualnej,
🧠 ciekawych materiałów o emocjach, komunikacji i profilaktyce.

W naszej Strefie Edukacji z Sensem znajdziesz również:
📖 eBooki z konkretnymi rozwiązaniami i ćwiczeniami,
🗂️ scenariusze zajęć krok po kroku,
💬 narzędzia do pracy profilaktycznej i wychowawczej.

🔹 Codziennie wolne, nowe treści w artykułach na smart-sens.org.

👇 Przeczytaj: