Ocena efektywności PPP to nie sprawozdanie

Sprawozdanie odpowiada na pytanie: co robiliśmy?
Ocena efektywności odpowiada na pytanie: czy to działa – i co zmieniamy dalej?

To właśnie ocena efektywności jest najbardziej „kontrolowana”, bo pokazuje proces decyzyjny szkoły: monitorowanie → wnioski → modyfikacja.


Minimalny standard szkolny: 5 kroków oceny efektywności

  1. Potrzeby ucznia (1–3 zdania, funkcjonalnie)
  2. Wdrożona pomoc (formy PPP + dostosowania)
  3. Wskaźniki zmiany (jak mierzymy efekt)
  4. Co się poprawiło / nie poprawiło (konkret)
  5. Wnioski i decyzja: kontynuować / modyfikować / zakończyć / skierować dalej

1) WZÓR – arkusz oceny efektywności PPP (do skopiowania)

Uczeń: …………………………… Klasa: …………
Okres: ☐ I semestr ☐ II semestr ☐ rok szkolny
Zespół: ……………………………
Formy PPP i dostosowania: (krótko) ……………………………

Wskaźniki (zaznacz / dopisz)

☐ frekwencja i udział (0–2)
☐ wykonanie zadań / tempo pracy
☐ komunikacja (reakcje / inicjacje / AAC)
☐ zachowanie (częstość / czas / nasilenie)
☐ funkcjonowanie społeczne (współpraca / konflikty)
☐ dobrostan (napięcie / przerwy / regulacja)

Ocena efektywności (krótko, konkretnie)

Co działa (dlaczego): ……………………………
Co nie działa (dlaczego): ……………………………
Rekomendacje na kolejny okres: ……………………………

Decyzja zespołu: ☐ kontynuować ☐ modyfikować ☐ zakończyć ☐ skierować do dodatkowej diagnozy/konsultacji

👇 Przeczytaj:


2) BANK WSKAŹNIKÓW „DO ZAZNACZENIA” (SPE)

A. Edukacyjne

☐ liczba ukończonych zadań (wzrost/spadek)
☐ czas potrzebny na zadanie (krótszy/stabilny)
☐ samodzielność (mniej podpowiedzi)
☐ skuteczność po dostosowaniach (forma pisemna/ustna)

B. Komunikacyjne (afazja/ASD/mutyzm)

☐ podejmowanie prób komunikacji (werbalne/niewerbalne)
☐ reagowanie na polecenia uproszczone
☐ skuteczność wsparcia wizualnego
☐ korzystanie z AAC / gestu / wskazywania
☐ sygnalizowanie trudności („nie rozumiem”, karta/piktogram)

C. Społeczne

☐ inicjowanie kontaktu (częściej)
☐ współpraca w parze/grupie (stabilniej)
☐ liczba konfliktów (mniej)
☐ korzystanie z procedury sporu / reguł

D. Emocjonalne i behawioralne

☐ spadek napięcia w sytuacjach trudnych
☐ krótszy czas wyciszania
☐ częstsze proszenie o przerwę zamiast eskalacji
☐ reakcje na zmianę planu (lepsze po zapowiedzi/Plan B)


3) BEZPIECZNE SFORMUŁOWANIA DO DOKUMENTACJI (bank)

Zamiast „nie robi postępów” →
✅ „W okresie objętym oceną nie zaobserwowano istotnej zmiany w zakresie …”

Zamiast „nie współpracuje” →
✅ „Uczeń wymaga wsparcia osoby dorosłej w sytuacjach …”

Zamiast „agresywny” →
✅ „Występują zachowania trudne w sytuacjach … (częstość/czas), obserwuje się …”

Zamiast „nie mówi” (mutyzm/afazja) →
✅ „Uczeń komunikuje się alternatywnie (gest/pismo/AAC), w sytuacjach …”

Zamiast „zajęcia pomogły” →
✅ „Zaobserwowano … (wskaźnik), co wskazuje na częściową/pełną efektywność udzielonej pomocy.”

👇 Przeczytaj:


4) GOTOWE OCENY EFEKTYWNOŚCI – 4 PROFILE (do wklejenia)

A) ASD (np. ZA/ASD) – kl. 4–8

Potrzeba: trudności w pracy w grupie, napięcie przy zmianach, konflikty sytuacyjne.
Pomoc: TUS 1×/tydz., konsultacje pedagoga, dostosowania: role w grupie, instrukcje pisemne, „procedura sporu”, Plan dnia/Plan B.
Wskaźniki: konflikty/tydzień, pytania zamiast sporu, reakcja na zmianę.
Ocena: spadek konfliktów; częstsze dopytywanie; utrzymuje się stres przy zastępstwach.
Wnioski/Decyzja: ☐ kontynuować TUS ☐ modyfikować: trening elastyczności (scenariusze „co jeśli”), stała karta „Plan B”.

B) Afazja – kl. I–III

Potrzeba: trudności w rozumieniu i ekspresji językowej, frustracja komunikacyjna.
Pomoc: logopeda, dostosowania komunikacyjne (krótkie polecenia, wsparcie wizualne, więcej czasu, pytania zamknięte).
Wskaźniki: liczba prób komunikacji, reakcja na polecenia, frustracja.
Ocena: częstsze próby komunikacji przy wsparciu; mniejsza frustracja; nadal ograniczona spontaniczna wypowiedź.
Wnioski/Decyzja: ☐ kontynuować ☐ modyfikować: wzmocnić komunikację wspomagającą (gest/AAC), utrzymać stałe strategie w klasie.

C) NI ( niepełnosprawność intelektualna lekka) – kl. I–III lub IV–VI

Potrzeba: wolniejsze tempo pracy, trudność w planowaniu działań i generalizacji umiejętności.
Pomoc: zajęcia rewalidacyjne/dyd.-wyr., instrukcje krok po kroku, podział zadań na etapy, modelowanie.
Wskaźniki: samodzielność, liczba ukończonych zadań, czas koncentracji.
Ocena: większa samodzielność w znanych schematach; dłuższe utrzymanie uwagi; trudność w przenoszeniu na nowe sytuacje.
Wnioski/Decyzja: ☐ kontynuować ☐ modyfikować: ćwiczenia w różnych kontekstach + utrzymać stałą strukturę pracy.

D) Mutyzm wybiórczy – kl. I–III / IV–VI

Potrzeba: brak mowy w środowisku szkolnym przy zachowanej kompetencji językowej; lęk w sytuacjach ekspozycji.
Pomoc: wsparcie psychologa, strategie stopniowe, brak presji na mowę, komunikacja alternatywna (pismo/karteczki).
Wskaźniki: komfort w klasie, inicjacje niewerbalne, korzystanie z alternatyw, udział w zadaniach.
Ocena: wzrost komunikacji niewerbalnej/pisemnej; większy udział w zadaniach; mowa nadal niepojawiająca się (nie jest celem krótkoterminowym).
Wnioski/Decyzja: ☐ kontynuować ☐ modyfikować: mikrocele ekspozycyjne, współpraca z poradnią i rodzicami.

👇 Przeczytaj również:


5) WERSJE: SEMESTR / ROK / IPET (gotowe formuły)

Wersja semestralna (monitorująca)

„W analizowanym okresie zaobserwowano częściową poprawę w zakresie … (wskaźniki). Trudności utrzymują się w obszarze … Wnioskuje się o kontynuację oraz modyfikację poprzez …”

Wersja roczna (podsumowująca)

„W ciągu roku szkolnego odnotowano stabilizację/poprawę w zakresie … Zastosowane formy pomocy umożliwiają realizację zadań edukacyjnych przy dostosowaniach. Rekomenduje się …”

Wersja do IPET (decyzyjna)

„Cele IPET w obszarze … zostały zrealizowane w stopniu: pełnym/częściowym. Zespół rekomenduje: kontynuację/modyfikację celów oraz utrzymanie/zmianę dostosowań …”

W praktyce zespołów IPET/WOPFU ocena efektywności pojawia się co najmniej dwa razy w roku szkolnym (minimum standard), a dodatkowo w razie istotnych zmian.

📌 Powiązane artykuły


💎 Subskrypcja

💎 Subskrypcja miesięczna 9 zł umożliwia dostęp do:
📚 Opisów i narzędzi terapeutycznych: Terapii pedagogicznej oraz Zajęć specjalistycznych/rewalidacyjnych/Arkuszy i innych w górnych zakładkach strony.
🧩 gotowych scenariuszy lekcji i godzin wychowawczych
🎯 programów rozwojowych, TUS i narzędzi do pracy indywidualnej,
🧠 ciekawych materiałów o emocjach, komunikacji i profilaktyce.

W naszej Strefie Edukacji z Sensem znajdziesz również:
📖 eBooki z konkretnymi rozwiązaniami i ćwiczeniami,
🗂️ scenariusze zajęć krok po kroku,
💬 narzędzia do pracy profilaktycznej i wychowawczej.

🔹 Codziennie wolne, nowe treści w artykułach na smart-sens.org.

👇 Przeczytaj: