Rozumienie, nazywanie i budowanie wypowiedzi – z przykładami dostosowań komunikacyjnych i wsparciem wizualnym
📘 CYKL EKSPERCKI: UCZEŃ ZE SPECJALNYMI POTRZEBAMI EDUKACYJNYMI (SPE)
🔥 CYKL EKSPERCKI (2026): Sprawozdania z zajęć rewalidacyjnych – gotowe wzory dla różnych uczniów
Dlaczego sprawozdanie przy afazji wymaga innego podejścia?
W przypadku afazji i zaburzeń językowych kluczowym błędem dokumentacyjnym jest ocenianie samej wypowiedzi, zamiast procesu komunikacji.
Uczeń z afazją często:
- rozumie więcej, niż potrafi powiedzieć,
- wie, co chce przekazać, ale nie ma dostępu do słów,
- komunikuje się skuteczniej z pomocą obrazu, gestu, schematu,
- wymaga czasu i struktury, a nie presji na poprawność językową.
👉 Dobre sprawozdanie z rewalidacji nie opisuje braków, lecz warunki, w których komunikacja staje się możliwa.
👇 Przeczytaj:
Co powinno zawierać sprawozdanie z rewalidacji ucznia z afazją?
Sprawozdanie powinno być podzielone na funkcjonalne obszary językowe, zgodnie z tym, jak mózg przetwarza komunikację, a nie według szkolnych przedmiotów.
🔹 1. Rozumienie mowy (język bierny)
W tym obszarze opisujemy:
- rozumienie poleceń (jedno- i wieloetapowych),
- reakcję na komunikaty werbalne,
- potrzebę wsparcia wizualnego lub kontekstowego,
- stabilność rozumienia w czasie.
Przykładowe zapisy do sprawozdania:
Uczeń rozumie proste polecenia słowne odnoszące się do bieżącej sytuacji. W przypadku komunikatów złożonych wymaga ich skrócenia oraz wsparcia wizualnego (gest, obraz, wskazanie). Przy zachowaniu stałej struktury poleceń wykazuje poprawne rozumienie treści.
Rozumienie komunikatów wzrasta, gdy nauczyciel stosuje wolniejsze tempo mowy oraz powtarzalność sformułowań.
🔹 2. Nazywanie i dostęp do słownictwa
To kluczowy obszar w afazji, który często bywa mylony z brakiem wiedzy.
Opisujemy:
- trudności w przywoływaniu nazw,
- skuteczność podpowiedzi (pierwsza sylaba, wybór obrazka),
- strategie kompensacyjne (gest, wskazanie, opis),
- zmiany w czasie.
Przykładowe zapisy:
Uczeń doświadcza trudności w spontanicznym nazywaniu przedmiotów i czynności. Skutecznie korzysta z podpowiedzi wizualnych oraz wyboru spośród dwóch–trzech opcji. W sytuacji braku dostępu do słowa komunikuje się poprzez gest lub wskazanie ilustracji.
Zauważalny jest wzrost samodzielnych prób nazewnictwa w sytuacjach dobrze znanych i wielokrotnie ćwiczonych.
🔹 3. Budowanie wypowiedzi (język czynny)
W tym obszarze nie oceniamy poprawności gramatycznej, lecz:
- intencję komunikacyjną,
- długość wypowiedzi,
- spójność przekazu,
- skuteczność komunikacji.
Przykładowe zapisy:
Uczeń buduje krótkie wypowiedzi oparte na pojedynczych słowach i prostych strukturach. Wypowiedzi stają się bardziej zrozumiałe przy zastosowaniu schematów zdań oraz wsparcia obrazkowego.
Wypowiedzi ustne są często niepełne, jednak intencja komunikacyjna jest czytelna dla rozmówcy, zwłaszcza w sytuacjach osadzonych w kontekście.
👇 Przeczytaj:
Dostosowania komunikacyjne – obowiązkowy element sprawozdania
Sprawozdanie z rewalidacji musi jasno pokazywać, że trudności ucznia wynikają z zaburzeń językowych, a nie braku współpracy czy motywacji.
✔️ Przykładowe dostosowania do wpisania:
- skracanie poleceń,
- stałe schematy komunikatów,
- wydłużony czas na odpowiedź,
- pytania zamknięte zamiast otwartych,
- możliwość odpowiedzi gestem lub wskazaniem,
- ograniczenie presji na mowę.
Przykładowy zapis:
W trakcie zajęć stosowano dostosowania komunikacyjne obejmujące uproszczenie języka poleceń, wydłużenie czasu reakcji oraz możliwość komunikowania się w formie niewerbalnej.
Wsparcie wizualne – fundament pracy z uczniem z afazją
Wsparcie wizualne nie jest pomocą dodatkową – jest narzędziem podstawowym.
W sprawozdaniu warto wskazać:
- jakie formy wsparcia były stosowane,
- w jakich sytuacjach były skuteczne,
- czy uczeń sam po nie sięga.
Przykładowy zapis:
Uczeń korzysta z materiałów wizualnych (piktogramy, ilustracje, schematy zdań), które znacząco wspierają rozumienie i budowanie wypowiedzi. W znanych sytuacjach samodzielnie sięga po wskazane formy wsparcia.
Gotowy SZABLON sprawozdania – do wklejenia
📥 Sprawozdanie z zajęć rewalidacyjnych – afazja / zaburzenia językowe
Rozumienie mowy:
………………………………………………………………………………
Nazywanie / słownik czynny:
………………………………………………………………………………
Budowanie wypowiedzi:
………………………………………………………………………………
Stosowane dostosowania komunikacyjne:
………………………………………………………………………………
Wsparcie wizualne:
………………………………………………………………………………
Postęp w porównaniu do początku okresu:
………………………………………………………………………………
➡️ 1–2 zdania w każdej rubryce wystarczą. Dokument jest kompletny.
Najczęstsze błędy w sprawozdaniach (i jak ich uniknąć)
❌ „Uczeń nie wypowiada się pełnymi zdaniami”
✅ „Uczeń komunikuje się krótkimi wypowiedziami; skuteczność komunikacji wzrasta przy wsparciu struktury i obrazu”
❌ „Uczeń ma ubogie słownictwo”
✅ „Uczeń ma trudności z dostępem do słownictwa czynnego; przy podpowiedziach wizualnych skutecznie identyfikuje pojęcia”
Podsumowanie dla nauczyciela i terapeuty
Dobre sprawozdanie przy afazji:
✔️ opisuje proces, nie tylko efekt,
✔️ pokazuje kompetencje komunikacyjne,
✔️ zabezpiecza nauczyciela dokumentacyjnie,
✔️ jest spójne z IPET i WOPFU,
✔️ realnie wspiera ucznia.
📌 Powiązane artykuły
- Sprawozdanie z zajęć rewalidacyjnych, semestralne – uniwersalny wzór „do każdej diagnozy
- Przykładowa ocena opisowa ucznia z afazją
- ASD (autyzm) – sprawozdanie z rewalidacji
💎 Subskrypcja
💎 Subskrypcja miesięczna 9 zł umożliwia dostęp do:
📚 Opisów i narzędzi terapeutycznych: Terapii pedagogicznej oraz Zajęć specjalistycznych/rewalidacyjnych/Arkuszy i innych w górnych zakładkach strony.
🧩 gotowych scenariuszy lekcji i godzin wychowawczych
🎯 programów rozwojowych, TUS i narzędzi do pracy indywidualnej,
🧠 ciekawych materiałów o emocjach, komunikacji i profilaktyce.
W naszej Strefie Edukacji z Sensem znajdziesz również:
📖 eBooki z konkretnymi rozwiązaniami i ćwiczeniami (otwierają się na naszej stronie),
🗂️ scenariusze zajęć krok po kroku,
💬 narzędzia do pracy profilaktycznej i wychowawczej.
🔹 Codziennie wolne, nowe treści w artykułach na smart-sens.org. Kliknij i przewijaj.
👇 Przeczytaj:
smart-sens.org 