Praktyczny eBook dla nauczycieli, pedagogów i pedagogów specjalnych.
Bez presji na mowę. Bez chaosu w dokumentacji. Z gotowcami „do wklejenia”.
📘 Mutyzm wybiórczy w szkole
Gotowy pakiet dla nauczyciela: IPET, WOPFU, ocenianie, dokumentacja i realne wsparcie ucznia (2026)
Uczeń milczy. Dokumentacja się sypie. Nauczyciel zostaje sam.
Ten eBook powstał właśnie na ten moment.
Jeśli pracujesz z uczniem z mutyzmem wybiórczym i:
- nie wiesz, jak pisać IPET i WOPFU bez presji na mówienie,
- boisz się, że ocena efektywności PPP „nie obroni się” przy kontroli,
- masz dość sprzecznych zaleceń typu „zachęcać do mówienia”,
- chcesz realnie pomóc dziecku, a jednocześnie chronić siebie jako nauczyciela,
→ ten eBook jest dla Ciebie.
🔍 Co znajdziesz w środku?
To praktyczny, ekspercki pakiet oparty na aktualnej wiedzy o mutyzmie wybiórczym jako zaburzeniu lękowym – bez mitów, bez presji, bez „motywowania do mówienia”.
✔️ Plan małych kroków (6–8 tygodni)
– gotowy schemat pracy krok po kroku, który naprawdę działa w szkole
✔️ WOPFU – gotowe opisy funkcjonowania ucznia
– akapity do wklejenia (komunikacja, emocje, edukacja, społeczne, sensoryczne)
✔️ IPET dla ucznia z mutyzmem wybiórczym
– cele SMART, metody, dostosowania i kryteria sukcesu
✔️ Ocenianie bez odpowiedzi ustnych
– 20 bezpiecznych metod sprawdzania wiedzy
✔️ Ocena efektywności PPP – semestr i rok
– arkusze, wskaźniki, skale i gotowe wnioski
✔️ Sprawozdania z rewalidacji
– wersja semestralna i roczna, bez oceniania i stygmatyzacji
✔️ Bank 120 bezpiecznych zwrotów
– do dokumentacji i ocen opisowych + 25 gotowych poprawek zdań
✔️ Checklisty nauczyciela
– lekcja, sprawdzian, sytuacja kryzysowa
✔️ Procedury kryzysowe i gotowe skrypty rozmów
– z rodzicem, klasą, dyrekcją
🧠 Dlaczego ten eBook jest inny?
Bo:
- traktuje mutyzm wybiórczy jak zaburzenie lękowe, a nie problem wychowawczy,
- pokazuje co pisać, a nie tylko „co robić”,
- chroni ucznia i nauczyciela jednocześnie,
- jest zgodny z realiami polskiej szkoły i dokumentacji,
- nadaje się do wdrożenia od jutra, bez dodatkowych szkoleń.
👩🏫 Dla kogo?
Ten eBook jest dla:
- nauczycieli edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej,
- pedagogów specjalnych i psychologów szkolnych,
- wychowawców klas,
- zespołów PPP,
- dyrektorów, którzy chcą mieć spokojną dokumentację.
🧩 Efekt?
Po lekturze:
✔️ wiesz, jak pracować bez presji,
✔️ wiesz, jak pisać dokumenty, które się bronią,
✔️ masz gotowe narzędzia i sformułowania,
✔️ przestajesz improwizować,
✔️ masz spokój – i Ty, i uczeń.
📥 Kup eBooka i uporządkuj pracę z mutyzmem wybiórczym w szkole.
Bez chaosu. Bez nacisku. Z realnym wsparciem.
Ebooki wraz z opisem znajdują się w zakładce: „eBooki” i na głównym szablonie strony.
📚 SPIS TREŚCI
Wstęp
- Dla kogo jest ten eBook i jak z niego korzystać
- Dlaczego mutyzm wybiórczy „psuje” dokumentację szkolną (i jak to naprawić)
1. Mutyzm wybiórczy w szkole – czym jest i czym nie jest
- Mutyzm wybiórczy ≠ nieśmiałość ≠ brak współpracy
- Mutyzm jako zaburzenie lękowe – co to zmienia w pracy nauczyciela
- „Milczenie = lęk” – kluczowa zasada w edukacji i dokumentacji
1.1. Szybka diagnoza szkolna (bez diagnozowania)
- 2-stronicowa ściąga: różnice, czerwone flagi, sygnały ostrzegawcze
- Kiedy szkoła może działać sama, a kiedy potrzebna jest pomoc z zewnątrz
2. Najczęstsze błędy nauczycieli (i gotowe poprawki zdań)
- 15 najczęstszych błędów w pracy i dokumentacji
- Dlaczego presja na mówienie pogarsza sytuację ucznia
- „Złe zdanie → dobra wersja” – praktyczne zamienniki sformułowań
3. Plan wsparcia w szkole – metoda małych kroków (6–8 tygodni)
3.1. Gotowy plan pracy krok po kroku
- Plan 6–8 tygodni – checklista tygodniowa
- Cele krótkoterminowe i realistyczne wskaźniki postępu
3.2. Procedury szkolne w praktyce
- Wejście do klasy
- Przerwy i sytuacje nieustrukturyzowane
- Odpowiedzi na lekcji
- Sprawdziany i kartkówki
- Odpytania i prezentacje
3.3. Narzędzia wspierające ucznia
- „Karta przerwy” / „karta sygnału”
- Jak umożliwić proszenie o pomoc bez mówienia
4. Dostosowania w klasie i na sprawdzianach
- Jakie dostosowania są adekwatne przy mutyzmie wybiórczym
- Gotowe zapisy do IPET, statutu i dokumentacji szkolnej
- Dostosowania, które pomagają, i te, które nieświadomie szkodzą
5. Ocenianie i sprawdzanie wiedzy bez odpowiedzi ustnych
- Dlaczego „brak odpowiedzi ustnej” ≠ „brak wiedzy”
5.1. 20 bezpiecznych metod oceniania
- odpowiedzi pisemne
- wybór odpowiedzi
- wskazanie / zaznaczenie
- praca w parach
- komunikacja niewerbalna
- odpowiedzi „na kartce”
- nagrania (jeśli uczeń akceptuje)
5.2. Procedura „odpytywanie bez stresu”
- Krok po kroku – gotowy schemat dla nauczyciela
6. WOPFU – gotowe opisy funkcjonowania ucznia z mutyzmem
(do wklejenia)
- Funkcjonowanie komunikacyjne
- Funkcjonowanie emocjonalne
- Funkcjonowanie społeczne
- Funkcjonowanie edukacyjne
- Funkcjonowanie sensoryczne
7. IPET dla ucznia z mutyzmem wybiórczym
- Cele SMART – przykłady
- Metody pracy
- Dostosowania edukacyjne
- Kryteria sukcesu (realne i mierzalne)
7.1. Wnioski do IPET – gotowa matryca
cel → działanie → wskaźnik → rezultat → decyzja
8. Ocena efektywności pomocy psychologiczno-pedagogicznej (PPP)
- Co naprawdę oznacza „efektywność” przy mutyzmie
- Wskaźniki ilościowe i jakościowe
- Skale obserwacji
- Arkusze oceny efektywności:
- semestr
- rok szkolny
9. Sprawozdanie z zajęć rewalidacyjnych – mutyzm wybiórczy
- Jak pisać sprawozdanie bez oceniania i presji
- Co opisywać zamiast „mówi / nie mówi”
9.1. Gotowe wzory sprawozdań
- Wersja semestralna
- Wersja roczna
10. Bank zwrotów do dokumentacji i ocen opisowych
(120 zdań – gotowiec)
- Postępy (bez presji na komunikację werbalną)
- Trudności (bez stygmatyzacji)
- Zalecenia i dostosowania
- Współpraca z rodzicem
10.1. 25 poprawek: „złe zdanie → dobra wersja”
11. Scenariusze zajęć rewalidacyjnych i wspierających (12)
- Budowanie poczucia bezpieczeństwa
- Komunikacja alternatywna i niewerbalna
- Ekspozycja „mikro-kroki”
- Praca z lękiem w sytuacjach szkolnych
- mini-karty pracy
- checklisty postępu
12. Rozmowy i sytuacje kryzysowe w szkole
- Pierwsza rozmowa z rodzicem – gotowy skrypt
- Jak rozmawiać z klasą (bez etykietowania)
- Rozmowa z dyrekcją i zespołem nauczycieli
12.1. Procedury kryzysowe
- Gdy uczeń płacze
- Gdy ucieka
- Gdy odmawia wejścia do klasy
Bonus 🎁
- 10 wzorów/arkuszy:
- plan małych kroków
- karta sygnału
- arkusz oceny efektywności
- checklisty nauczyciela
Wstęp
Czym jest mutyzm wybiórczy – aktualne ujęcie naukowe
Mutyzm wybiórczy (ang. selective mutism) jest zaburzeniem o podłożu lękowym, klasyfikowanym w aktualnych systemach diagnostycznych (DSM-5-TR, ICD-11) jako zaburzenie związane z lękiem społecznym. Jego istotą nie jest brak kompetencji językowych ani intencjonalna odmowa mówienia, lecz silny, paraliżujący lęk, który uniemożliwia dziecku komunikację werbalną w określonych sytuacjach społecznych – najczęściej w środowisku szkolnym lub przedszkolnym.
Dziecko z mutyzmem wybiórczym potrafi mówić i zazwyczaj komunikuje się swobodnie w bezpiecznym środowisku (np. w domu), jednak w sytuacjach ocenianych jako zagrażające – takich jak odpowiedź na forum klasy, kontakt z nauczycielem czy ekspozycja społeczna – doświadcza reakcji lękowej, która skutkuje „zablokowaniem” mowy. Mechanizm ten nie jest kontrolowany wolą dziecka i nie powinien być interpretowany jako brak współpracy, upór czy manipulacja.
Z perspektywy edukacyjnej kluczowe jest zrozumienie, że milczenie w mutyzmie wybiórczym jest objawem, a nie zachowaniem wychowawczym czy deficytem motywacji.
Dla kogo jest ten eBook i jak z niego korzystać
Ten eBook został przygotowany z myślą o:
- nauczycielach edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej,
- nauczycielach przedmiotowych,
- pedagogach i pedagogach specjalnych,
- psychologach szkolnych,
- specjalistach prowadzących zajęcia rewalidacyjne,
- dyrekcji szkół i zespołach ds. pomocy psychologiczno-pedagogicznej.
Publikacja ma charakter praktyczno-ekspercki. Jej celem nie jest diagnozowanie mutyzmu wybiórczego, lecz wsparcie nauczyciela w:
- planowaniu adekwatnych działań edukacyjnych i terapeutycznych,
- prowadzeniu zajęć rewalidacyjnych,
- ocenianiu i dokumentowaniu postępów ucznia,
- tworzeniu spójnej, bezpiecznej i zgodnej z aktualną wiedzą dokumentacji szkolnej (IPET, WOPFU, sprawozdania, ocena efektywności PPP).
Ebook został zaprojektowany modułowo. Oznacza to, że możesz:
- czytać go od początku do końca jako całościowy przewodnik,
- korzystać wyłącznie z wybranych rozdziałów (np. banku zwrotów, wzorów IPET lub sprawozdań),
- eBook ma formę wydłużonego wpisu, otwierającego się na stronie.
- traktować zawarte wzory i checklisty jako narzędzia do bezpośredniego wykorzystania w pracy szkolnej.
Dlaczego mutyzm wybiórczy „psuje” dokumentację szkolną (i jak to naprawić)
Mutyzm wybiórczy stanowi jedno z największych wyzwań dokumentacyjnych w pracy szkoły. Wynika to z faktu, że tradycyjny język pedagogiczny oraz obowiązujące schematy dokumentowania funkcjonowania ucznia opierają się w dużej mierze na obserwowalnej aktywności werbalnej.
W konsekwencji w dokumentacji uczniów z mutyzmem wybiórczym często pojawiają się:
- nieprecyzyjne lub krzywdzące sformułowania (np. „uczeń nie współpracuje”, „odmawia odpowiedzi”),
- opisy skupione na deficytach zamiast na mechanizmach lękowych,
- trudności w formułowaniu celów IPET i kryteriów ich realizacji,
- chaos pojęciowy między sprawozdaniem z zajęć, oceną efektywności a wnioskami do dalszej pracy.
Problem nie leży w braku zaangażowania nauczycieli, lecz w niedostosowaniu narzędzi dokumentacyjnych do specyfiki mutyzmu wybiórczego.
Naprawa tego stanu rzeczy wymaga:
- zmiany perspektywy z „dlaczego uczeń nie mówi?” na „w jakich warunkach lęk się obniża?”,
- odejścia od oceniania zachowania na rzecz opisu funkcjonowania,
- stosowania języka neutralnego, opisowego i opartego na procesie,
- wprowadzenia wskaźników postępu, które nie opierają się wyłącznie na mowie.
Ten eBook został stworzony właśnie po to, aby:
- uporządkować dokumentację szkolną ucznia z mutyzmem wybiórczym,
- dostarczyć nauczycielom bezpiecznych, gotowych sformułowań,
- pomóc pisać IPET, WOPFU, sprawozdania i oceny efektywności w sposób rzetelny, spójny i zgodny z aktualną wiedzą naukową.
Kup eBook
📘 Mutyzm wybiórczy w szkole – gotowy pakiet dla nauczyciela: IPET/WOPFU, dostosowania, ocenianie, bank zwrotów i arkusze efektywności (2026) eBook 20 zł. Możesz przeczytać więcej tych treści, zapisując się już dziś. eBooki otwierają się na stronie smart-sens.org, mają formę wydłużonego wpisu.
Ebooki wraz z opisem znajdują się w zakładce: „eBooki” i na głównym szablonie strony.
👇 Przeczytaj powiązane eBooki:
smart-sens.org 