Afazja w szkole.
Gotowy pakiet dla nauczyciela: IPET, WOPFU, ocenianie, dokumentacja i realne wsparcie ucznia (2026)
Uczeń rozumie materiał, myśli logicznie, zna odpowiedzi —
ale nie potrafi ich powiedzieć.
Szkoła oczekuje:
- odpowiedzi ustnych,
- ocen,
- sprawozdań,
- „mierzalnych efektów”.
I tu zaczyna się problem.
Ten eBook powstał po to, aby rozbroić chaos wokół afazji w szkole i dać nauczycielom konkretne, bezpieczne rozwiązania, które działają zarówno w klasie, jak i w dokumentacji.
Czego się dowiesz?
- jak pracować z uczniem z afazją bez zaniżania ocen,
- jak rzetelnie sprawdzać wiedzę, gdy mowa zawodzi,
- jak pisać IPET, WOPFU, PPP i sprawozdania bez stygmatyzujących sformułowań,
- jak rozmawiać z rodzicem, zespołem i klasą,
- jak dokumentować efekty, które nie polegają na „lepszej mowie”.
Co znajdziesz w środku?
✔️ naukowe, ale przystępne wyjaśnienie afazji w kontekście szkolnym
✔️ gotowe zapisy do WOPFU i IPET (do wklejenia)
✔️ konkretne dostosowania edukacyjne
✔️ 20 bezpiecznych metod oceniania
✔️ wzory oceny efektywności PPP (semestr / rok)
✔️ gotowe sprawozdania z rewalidacji
✔️ bank neutralnych zwrotów do ocen opisowych
✔️ scenariusze zajęć wspierających
✔️ gotowe schematy rozmów w trudnych sytuacjach
Dla kogo jest ten eBook?
- nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej i przedmiotowych
- pedagogów specjalnych
- terapeutów pedagogicznych i logopedów
- zespołów IPET
- dyrektorów szkół, którzy chcą spójnej dokumentacji
Dlaczego warto?
Bo afazja:
- nie jest brakiem wiedzy,
- nie jest niepełnosprawnością intelektualną,
- nie powinna obniżać ocen.
Ten eBook pokazuje, jak zmienić sposób pracy, a nie wymagania wobec ucznia.
To nie jest teoria.
To jest gotowy pakiet do szkoły.
📘 Afazja w szkole – gotowy pakiet dla nauczyciela (2026)
Praktycznie. Bezpiecznie. Zgodnie z dokumentacją.
eBook ma formę wydłużonego wpisu i otwiera się na stronie smart-sens.org. Ebooki wraz z opisem znajdują się w zakładce: „eBooki” i na głównym szablonie strony.
📚 Spis treści
Wstęp
- Czym jest afazja w kontekście szkolnym
- Dlaczego afazja „psuje” ocenianie i dokumentację
- Jak korzystać z tego eBooka w praktyce szkolnej
1. Afazja w szkole – czym jest i czym nie jest
- Afazja ≠ opóźnienie rozwoju ≠ niepełnosprawność intelektualna
- Afazja rozwojowa vs afazja nabyta (po urazie, chorobie)
- Co uczeń z afazją potrafi, a czego nie może pokazać językowo
- Konsekwencje dla nauczania i oceniania
2. Najczęstsze błędy nauczycieli (i jak je poprawić)
- „On wie, ale nie umie powiedzieć” – co to naprawdę znaczy
- Dlaczego odpowiedź ustna zniekształca ocenę wiedzy
- Błędy w dokumentacji i ocenach opisowych
- Złe zdanie → dobra wersja (język neutralny)
3. Plan wsparcia ucznia z afazją – metoda kompensacji
(odpowiednik „małych kroków”, ale inna logika)
- Jak planować wsparcie, gdy problemem jest język
- Cele krótkoterminowe i funkcjonalne
- Kompensacja, a nie „naprawianie mowy” na lekcji
- Przykładowy plan 6–8 tygodni
4. Dostosowania edukacyjne przy afazji
- Jakie dostosowania są adekwatne
- Jakich dostosowań nie stosować (bo szkodzą)
- Gotowe zapisy do IPET i statutu
- Dostosowania na lekcji, pracy domowej i sprawdzianach
5. Ocenianie i sprawdzanie wiedzy ucznia z afazją
- Dlaczego mowa ≠ wiedza
- 20 bezpiecznych metod oceniania:
- pisemnie
- wybór
- wskazanie
- schematy
- mapy myśli
- odpowiedzi „na kartce”
- Procedura oceniania bez zaniżania wyników
6. WOPFU – gotowe opisy funkcjonowania ucznia z afazją
(do wklejenia)
- Funkcjonowanie językowe
- Funkcjonowanie poznawcze
- Funkcjonowanie edukacyjne
- Funkcjonowanie emocjonalne
- Funkcjonowanie społeczne
7. IPET dla ucznia z afazją
- Cele SMART (językowe vs edukacyjne)
- Metody pracy w klasie i na terapii
- Dostosowania edukacyjne
- Kryteria sukcesu (realne i mierzalne)
7.1. Wnioski do IPET – gotowa matryca
cel → działanie → wskaźnik → rezultat → decyzja
8. Ocena efektywności PPP przy afazji
- Co jest efektem, a co nie
- Wskaźniki ilościowe i jakościowe
- Skale obserwacji
- Arkusz semestralny i roczny (wzory)
9. Sprawozdanie z zajęć rewalidacyjnych – afazja
- Jak pisać, by nie sprowadzać ucznia do „nie mówi”
- Co opisywać zamiast poziomu mowy
- Gotowe sprawozdania:
- semestralne
- roczne
10. Bank zwrotów do dokumentacji i ocen opisowych
- Postępy językowe i edukacyjne
- Trudności bez stygmatyzacji
- Zalecenia i dostosowania
- Współpraca z rodzicem
- 25 poprawek: złe zdanie → dobra wersja
11. Scenariusze zajęć wspierających (10–12)
- rozumienie poleceń
- budowanie wypowiedzi alternatywnych
- praca na schematach i strukturach
- kompensacja językowa w nauce przedmiotów
12. Rozmowy i trudne sytuacje w szkole
- Rozmowa z rodzicem
- Rozmowa z zespołem nauczycieli
- Jak tłumaczyć afazję klasie
- Co robić, gdy uczeń „wie, ale nie umie powiedzieć”
🧩 Efekt końcowy dla nauczyciela
Po tym eBooku nauczyciel:
- wie jak uczyć i oceniać,
- wie co pisać w dokumentach,
- nie zaniża ocen przez język,
- chroni ucznia i siebie,
- ma spokój przy kontroli.
Wstęp
Czym jest afazja w kontekście szkolnym
Afazja w środowisku szkolnym jest jednym z najczęściej nieprawidłowo interpretowanych zaburzeń komunikacyjnych. Uczeń z afazją często postrzegany jest jako dziecko „mało mówiące”, „niechętne do wypowiedzi” lub „mające trudności w nauce”, podczas gdy istota problemu leży w zaburzeniu przetwarzania i ekspresji językowej, a nie w obniżonych możliwościach poznawczych.
Z perspektywy neuropsychologicznej afazja oznacza trudności w rozumieniu, nadawaniu lub organizowaniu wypowiedzi językowej, które mogą mieć charakter:
- rozwojowy (afazja rozwojowa),
- nabyty (np. po urazie mózgu, chorobie neurologicznej).
W praktyce szkolnej afazja objawia się m.in.:
- trudnością w budowaniu wypowiedzi ustnych,
- uproszczonym językiem,
- problemami z nazywaniem,
- trudnościami w rozumieniu złożonych poleceń,
- spowolnieniem językowym przy zachowanym myśleniu.
Kluczowe jest rozróżnienie, że afazja dotyczy języka, a nie inteligencji. Uczeń z afazją może rozumieć treści nauczania, posiadać wiedzę i umiejętności, lecz nie być w stanie zaprezentować ich w formie, jakiej oczekuje tradycyjna szkoła.
Dlaczego afazja „psuje” ocenianie i dokumentację
System szkolny opiera się w dużej mierze na językowych formach prezentowania wiedzy: odpowiedziach ustnych, wypowiedziach pisemnych, czytaniu ze zrozumieniem i werbalnym wyjaśnianiu toku rozumowania. W przypadku ucznia z afazją te formy nie odzwierciedlają rzeczywistych kompetencji poznawczych.
W praktyce prowadzi to do:
- zaniżania ocen mimo realnej wiedzy,
- niespójnych zapisów w IPET i WOPFU,
- trudności w formułowaniu obiektywnej oceny efektywności PPP,
- opisów funkcjonowania opartych na brakach językowych zamiast na możliwościach.
Afazja „psuje” dokumentację nie dlatego, że jest złożonym zaburzeniem, lecz dlatego, że język dokumentów szkolnych nie oddziela kompetencji językowych od poznawczych. Skutkiem są zapisy nieprecyzyjne, ocenne lub niespójne, które nie chronią ani ucznia, ani nauczyciela.
Ten eBook porządkuje ten obszar, pokazując:
- co i jak opisywać,
- jak oceniać wiedzę, a nie formę wypowiedzi,
- jak tworzyć dokumentację, która jest rzetelna, zgodna z przepisami i etyczna.
Jak korzystać z tego eBooka w praktyce szkolnej
Ten eBook został zaprojektowany jako narzędzie robocze, a nie publikacja teoretyczna. Każdy rozdział można wykorzystywać niezależnie, w zależności od aktualnej potrzeby szkoły lub nauczyciela.
Rekomendowany sposób korzystania:
- nauczyciele – rozdziały dotyczące dostosowań, oceniania i checklist,
- pedagodzy i terapeuci – plan wsparcia, WOPFU, sprawozdania z rewalidacji,
- zespoły PPP – IPET, ocena efektywności, wnioski i rekomendacje,
- dyrekcja – spójność dokumentacji i bezpieczeństwo formalne.
W eBooku znajdują się:
- gotowe wzory i akapity do wklejenia,
- przykłady zapisów „bezpiecznych dokumentacyjnie”,
- procedury możliwe do wdrożenia od razu,
- język zgodny z aktualną wiedzą naukową i realiami szkoły.
Celem publikacji nie jest „naprawianie mowy” na lekcji, lecz umożliwienie uczniowi z afazją realnego funkcjonowania edukacyjnego, przy jednoczesnym zachowaniu rzetelności oceniania i spójności dokumentacji szkolnej.
Kup eBook
📘 Afazja w szkole – gotowy pakiet dla nauczyciela: IPET, WOPFU, ocenianie, dokumentacja i skuteczne wsparcie ucznia (2026) eBook 22 zł. Możesz przeczytać więcej tych treści, zapisując się już dziś. eBook ma formę wydłużonego wpisu i otwiera się na stronie smart-sens.org.
Ebooki wraz z opisem znajdują się w zakładce: „eBooki” i na głównym szablonie strony.
👇 Przeczytaj powiązane eBooki:
smart-sens.org 