Gotowy pakiet dla nauczycieli i pedagogów (2026)
Dla kogo jest ten eBook?
Ten eBook został stworzony dla:
- nauczycieli szkół podstawowych i ponadpodstawowych,
- pedagogów specjalnych i terapeutów,
- wychowawców klas,
- zespołów ds. IPET i PPP,
- dyrektorów i specjalistów odpowiedzialnych za dokumentację.
Jeśli pracujesz z uczniem w spektrum autyzmu lub z Zespołem Aspergera i:
- masz trudność z opisem funkcjonowania w WOPFU,
- nie wiesz, jak ustalać cele IPET bez stygmatyzacji,
- zastanawiasz się, jak oceniać wiedzę bez karania za przeciążenie,
- chcesz pisać dokumentację zgodną z aktualną wiedzą i praktyką szkolną,
— ten eBook jest dla Ciebie.
Dlaczego ten eBook jest inny?
To nie jest poradnik „jak pracować z autyzmem” w teorii.
To praktyczny pakiet narzędzi, który możesz:
- wprost wkleić do dokumentów,
- wykorzystać na lekcji i zajęciach rewalidacyjnych,
- zastosować w rozmowach z rodzicem i zespołem.
W środku nie znajdziesz:
❌ ocen moralnych,
❌ języka „problemowego dziecka”,
❌ oderwanych od szkoły teorii.
Znajdziesz za to:
✔ język funkcjonalny,
✔ gotowe akapity do WOPFU i IPET,
✔ mierzalne wskaźniki postępu,
✔ procedury, które naprawdę działają w szkole.
Co dokładnie znajdziesz w środku?
🧠 Zrozumienie, które porządkuje praktykę
- czym autyzm/ZA jest, a czym nie jest w kontekście szkolnym,
- jak odróżnić przeciążenie od „złego zachowania”,
- dlaczego środowisko szkolne ma kluczowe znaczenie.
📋 Gotowe opisy do dokumentacji (do wklejenia)
- WOPFU: komunikacja, regulacja, sensoryka, relacje, uczenie się,
- mocne strony jako element funkcjonalny, a nie „ozdobnik”.
🎯 IPET bez fikcji
- cele SMART (komunikacja, regulacja, edukacja),
- metody pracy w klasie i na rewalidacji,
- realne kryteria sukcesu,
- gotowa matryca wniosków do IPET.
📊 Ocena efektywności PPP
- co jest realnym efektem przy ASD/ZA,
- wskaźniki ilościowe i jakościowe,
- skale obserwacji,
- arkusze semestralne i roczne.
📝 Sprawozdania i ocenianie bez stygmatyzacji
- jak pisać sprawozdania z rewalidacji,
- co opisywać zamiast „zachowania trudne”,
- ocenianie bez karania za przeciążenie.
🧾 Bank zwrotów (gotowiec)
- postępy, trudności, zalecenia,
- współpraca z rodzicem,
- 30 poprawek: „złe zdanie → dobra wersja”.
🧩 Scenariusze zajęć i procedury szkolne
- komunikacja pragmatyczna,
- samoregulacja i sensoryka,
- elastyczność i zmiana,
- procedury meltdown / shutdown krok po kroku.
Co zyskasz jako nauczyciel?
✔ Spokój w dokumentacji
✔ Spójność działań zespołu
✔ Jasne procedury zamiast improwizacji
✔ Argumenty merytoryczne w rozmowach z rodzicem i dyrekcją
✔ Narzędzia zgodne z aktualną wiedzą o spektrum autyzmu
Ten eBook jest dla Ciebie, jeśli:
- chcesz pracować profesjonalnie, a nie intuicyjnie,
- potrzebujesz konkretnych zapisów, a nie ogólnych porad,
- zależy Ci na języku szacunku i funkcjonalności,
- pracujesz w realiach polskiej szkoły.
eBook ma formę wydłużonego wpisu i otwiera się na stronie smart-sens.org. Ebooki wraz z opisem znajdują się w zakładce: „eBooki” i na głównym szablonie strony. Kliknij w okładkę i przewijaj.
Spis treści
Wstęp
Jak korzystać z eBooka w praktyce szkolnej (lekcja, IPET, sprawozdanie, kontrola)
– Dla kogo jest ten eBook
– Dlaczego ASD/ZA najczęściej „psuje” dokumentację szkolną
– Język opisu funkcjonowania zamiast języka ocen i etykiet
1️⃣ Autyzm i Zespół Aspergera w szkole – czym są, a czym nie są
(najczęstsze nieporozumienia nauczycieli)
1.1. ASD ≠ brak wychowania ≠ zła wola ≠ lenistwo
1.2. Profil nierównomierny ucznia w spektrum – mocne strony i realne bariery
1.3. Zachowanie jako informacja o przeciążeniu, a nie „problem wychowawczy”
1.4. Szybka diagnoza szkolna (bez diagnozowania)
– co obserwować w klasie
– czerwone flagi przeciążenia
– kiedy szkoła działa sama, a kiedy potrzebne wsparcie zewnętrzne
2️⃣ Najczęstsze błędy nauczycieli w pracy z uczniem z ASD/ZA
(i jak je poprawić w dokumentacji i praktyce)
2.1. Presja na zachowanie zamiast regulacji emocji
2.2. Błędy w interpretacji odmowy, wycofania i „niechęci”
2.3. Niespójność reakcji zespołu nauczycieli – dlaczego to szkodzi
2.4. „Złe zdanie → dobra wersja”
– 30 gotowych poprawek do WOPFU, IPET i sprawozdań
3️⃣ Plan wsparcia ucznia z ASD/ZA w szkole
Metoda: obciążenie → regulacja → dostęp do nauki (6–8 tygodni)
3.1. Jak planować wsparcie środowiskowe zamiast „naprawiania dziecka”
3.2. Plan 6–8 tygodni – checklista tygodniowa (do IPET i PPP)
3.3. Cele krótkoterminowe i realistyczne wskaźniki postępu
4️⃣ Procedury szkolne przy autyzmie i Zespole Aspergera
(to, czego najczęściej brakuje w szkołach)
4.1. Wejście do klasy i rozpoczęcie lekcji
4.2. Przerwy, hałas, zmiana sali i zastępstwa
4.3. Praca w grupie i sytuacje nieustrukturyzowane
4.4. Zmiana planu dnia – jak zapobiegać kryzysom
5️⃣ Dostosowania edukacyjne dla ucznia z ASD/ZA
(lekcja, praca domowa, sprawdziany)
5.1. Jakie dostosowania są adekwatne przy autyzmie
5.2. Dostosowania, które pomagają, i te, które nieświadomie szkodzą
5.3. Gotowe zapisy do IPET, statutu i dokumentacji szkolnej
6️⃣ Ocenianie i sprawdzanie wiedzy ucznia w spektrum autyzmu
(bez karania za przeciążenie)
6.1. Dlaczego zachowanie ≠ wiedza ≠ kompetencje ucznia
6.2. 20 bezpiecznych metod oceniania ucznia z ASD/ZA
– odpowiedzi pisemne
– wybór i wskazanie
– praca na schemacie
– odpowiedzi „na kartce”
– projekty i praca 1:1
6.3. Procedura „sprawdzian bez przeciążenia” – krok po kroku
7️⃣ WOPFU – gotowe opisy funkcjonowania ucznia z autyzmem / ZA
(akapit po akapicie – do wklejenia)
7.1. Funkcjonowanie komunikacyjne i pragmatyczne
7.2. Funkcjonowanie emocjonalne i samoregulacja
7.3. Sensoryka i przeciążenie w środowisku szkolnym
7.4. Relacje rówieśnicze i praca w grupie
7.5. Uczenie się, planowanie i elastyczność poznawcza
7.6. Mocne strony jako element funkcjonalny WOPFU (nie ozdobnik)
8️⃣ IPET dla ucznia z ASD / Zespołem Aspergera
(cele SMART, metody, mierniki)
8.1. Cele SMART – komunikacja, regulacja, edukacja
8.2. Metody pracy w klasie i na zajęciach rewalidacyjnych
8.3. Dostosowania edukacyjne – gotowe punkty do IPET
8.4. Kryteria sukcesu – realne i mierzalne
8.5. Wnioski do IPET – gotowa matryca
cel → działanie → wskaźnik → rezultat → decyzja
9️⃣ Ocena efektywności pomocy psychologiczno-pedagogicznej (PPP) przy ASD/ZA
9.1. Co jest realnym efektem wsparcia przy autyzmie
9.2. Wskaźniki ilościowe i jakościowe (bez fikcji)
9.3. Skale obserwacji dla nauczycieli
9.4. Arkusz oceny efektywności – semestr / rok (wzory)
🔟 Sprawozdanie z zajęć rewalidacyjnych – autyzm / Zespół Aspergera
10.1. Jak pisać sprawozdanie bez ocen moralnych i stygmatyzacji
10.2. Co opisywać zamiast „zachowania trudne”
10.3. Gotowe wzory sprawozdań
– wersja semestralna
– wersja roczna
1️⃣1️⃣ Bank zwrotów do dokumentacji i ocen opisowych (ASD/ZA)
11.1. Postępy ucznia – regulacja, komunikacja, edukacja
11.2. Trudności opisane sytuacyjnie (bez etykiet)
11.3. Zalecenia i dostosowania
11.4. Współpraca z rodzicem
11.5. 30 poprawek: „złe zdanie → dobra wersja”
1️⃣2️⃣ Scenariusze zajęć wspierających ucznia w spektrum (10–12)
– komunikacja pragmatyczna w szkole
– elastyczność i tolerowanie zmiany
– samoregulacja i strategie przerwy
– relacje rówieśnicze
– sensoryka w praktyce szkolnej
1️⃣3️⃣ Rozmowy i sytuacje trudne w szkole
13.1. Rozmowa z rodzicem ucznia z ASD/ZA
13.2. Rozmowa z zespołem nauczycieli – spójność działań
13.3. Jak tłumaczyć autyzm klasie bez etykietowania
13.4. Procedury kryzysowe: meltdown / shutdown – co robić krok po kroku
Zakończenie
Autyzm w szkole jako kwestia środowiska, nie „problemu ucznia”
Wstęp
Autyzm i Zespół Aspergera są jednymi z najczęściej występujących różnic neurorozwojowych w populacji uczniów, a jednocześnie jednymi z najczęściej niezrozumianych w realiach szkolnych. Nie dlatego, że brakuje wiedzy naukowej, lecz dlatego, że szkoła – jako system – nadal opiera się na modelu ucznia „jednolitego”: reagującego przewidywalnie, komunikującego się w określony sposób i radzącego sobie z przeciążeniem zgodnie z oczekiwaniami dorosłych.
Uczeń w spektrum autyzmu bardzo często nie mieści się w tych ramach, co prowadzi do błędnych interpretacji jego zachowania, nieadekwatnych wymagań oraz dokumentacji, która zamiast wspierać – komplikuje codzienną pracę nauczyciela.
Ten eBook powstał jako odpowiedź na realne pytania pojawiające się w szkołach:
- Jak opisać funkcjonowanie ucznia z ASD w WOPFU bez stygmatyzacji?
- Jak zaplanować IPET, który rzeczywiście działa w klasie?
- Jak oceniać wiedzę, nie karząc za przeciążenie sensoryczne lub emocjonalne?
- Jak wykazać efektywność pomocy psychologiczno-pedagogicznej w sposób rzetelny i zgodny z przepisami?
Autyzm / Zespół Aspergera w kontekście szkolnym
Autyzm (ASD) jest neurorozwojową różnorodnością, która wpływa na sposób przetwarzania informacji, regulację emocji, komunikację społeczną oraz reakcję na bodźce sensoryczne. W warunkach szkolnych objawia się to m.in.:
- trudnościami w komunikacji pragmatycznej (np. proszenie o pomoc, inicjowanie kontaktu),
- ograniczoną elastycznością poznawczą,
- wysoką wrażliwością sensoryczną,
- reakcjami przeciążeniowymi (wycofanie, odmowa, wybuch emocji),
- nierównomiernym profilem funkcjonowania.
Kluczowe jest zrozumienie, że zachowania ucznia w spektrum nie są działaniem „na złość” ani przejawem braku motywacji, lecz reakcją na środowisko, które często przekracza jego aktualne możliwości regulacyjne.
Dlaczego ASD / ZA „psuje” dokumentację szkolną
Dokumentacja szkolna – WOPFU, IPET, ocena efektywności PPP, sprawozdania – wymaga precyzyjnych, obserwowalnych i neutralnych zapisów. Tymczasem w praktyce bardzo często pojawiają się sformułowania:
- „uczeń nie współpracuje”
- „uczeń nie stosuje się do poleceń”
- „uczeń jest impulsywny / uparty”
Takie zapisy nie opisują funkcjonowania, lecz je oceniają. Skutkiem jest:
- niespójność między dokumentacją a realnymi działaniami,
- trudności w wykazaniu efektywności wsparcia,
- napięcia w zespole nauczycieli i w kontaktach z rodzicami,
- poczucie chaosu i braku kontroli nad procesem pomocowym.
Ten eBook pokazuje, jak zmienić język opisu, aby dokumentacja:
- była zgodna z aktualną wiedzą o autyzmie,
- chroniła ucznia przed stygmatyzacją,
- dawała nauczycielowi realne narzędzia działania.
Jak korzystać z tego eBooka w praktyce szkolnej
Ten eBook został zaprojektowany jako narzędzie robocze, a nie publikacja „do czytania od deski do deski”.
Możesz z niego korzystać:
- przed zespołem IPET – jako wsparcie w planowaniu celów i dostosowań,
- w trakcie roku szkolnego – jako pomoc w reagowaniu na trudne sytuacje,
- przy pisaniu dokumentacji – WOPFU, sprawozdań, ocen opisowych,
- przy ocenie efektywności PPP – jako punkt odniesienia do wskaźników i mierników.
Każdy rozdział zawiera:
- konkretne wyjaśnienia,
- gotowe zapisy do wklejenia,
- procedury krok po kroku,
- przykłady zgodne z realiami szkoły.
Kluczowa perspektywa tego eBooka
Podstawowym założeniem tej publikacji jest odejście od pytania:
„Co jest nie tak z uczniem?”
na rzecz pytania:
„Co w środowisku szkolnym wymaga zmiany, aby uczeń mógł się uczyć?”
Autyzm w szkole nie jest problemem do naprawienia, lecz faktem neurorozwojowym, który wymaga:
- odpowiedniego języka,
- mądrych dostosowań,
- spójnych procedur,
- realnych, mierzalnych celów.
Ten eBook powstał po to, aby nauczyciel nie był z tym sam.
Nota terminologiczna: czym jest autyzm / Zespół Aspergera w aktualnych klasyfikacjach
Zgodnie z obowiązującymi klasyfikacjami diagnostycznymi (DSM-5-TR oraz ICD-11) autyzm jest ujmowany jako zaburzenie ze spektrum autyzmu (ASD – Autism Spectrum Disorder). Oznacza to odejście od traktowania poszczególnych rozpoznań (w tym zespołu Aspergera) jako odrębnych jednostek na rzecz jednego kontinuum neurorozwojowego, obejmującego bardzo zróżnicowane profile funkcjonowania.
Współczesne podejście podkreśla, że spektrum autyzmu:
- nie jest chorobą,
- nie stanowi jednorodnego obrazu trudności,
- obejmuje zarówno wyzwania, jak i indywidualne zasoby ucznia.
Różnice w funkcjonowaniu dotyczą przede wszystkim komunikacji społecznej, elastyczności poznawczej, regulacji emocjonalnej oraz przetwarzania bodźców sensorycznych, a ich nasilenie i forma są indywidualne i zmienne kontekstowo.
W praktyce szkolnej oznacza to konieczność odejścia od sztywnych schematów i stosowania opisowego, funkcjonalnego podejścia do ucznia, opartego na obserwacji jego potrzeb w konkretnych sytuacjach edukacyjnych, a nie na etykiecie diagnostycznej.
Kup eBook
📘 Autyzm / Zespół Aspergera w szkole Gotowy pakiet dla nauczyciela: IPET, WOPFU, ocenianie, dokumentacja i ocena efektywności PPP (2026) eBook 22 zł. Możesz przeczytać więcej, zapisując się już dziś. eBooki mają formę wydłużonego wpisu i otwierają się na głównym, górnym szablonie strony i w zakładce „eBooki”. Kliknij w okładkę i przewijaj.
eBook ma formę wydłużonego wpisu i otwiera się na stronie smart-sens.org. Ebooki wraz z opisem znajdują się w zakładce: „eBooki” i na głównym szablonie strony. Kliknij w okładkę i przewijaj.
👇 Przeczytaj podobne eBooki:
smart-sens.org 