Gotowy pakiet nauczyciela: IPET, WOPFU, ocenianie, PPP i sprawozdania bez stygmatyzacji
„Masz w klasie ucznia z NI i nie chcesz pisać dokumentów na wyczucie? Ten eBook to gotowe przykłady do wklejenia: WOPFU/IPET/PPP/sprawozdania + ocenianie bez zaniżania + język neutralny.”
📘 Niepełnosprawność intelektualna w szkole
IPET, WOPFU, ocenianie i dokumentacja bez stygmatyzacji
Gotowy pakiet dla nauczycieli i pedagogów (2025/2026)
Praca z uczniem z niepełnosprawnością intelektualną to dziś jedno z największych wyzwań szkoły. Nie dlatego, że brakuje dobrej woli — lecz dlatego, że system, dokumentacja i ocenianie często nie nadążają za realnym funkcjonowaniem ucznia.
Ten eBook powstał po to, by to zmienić.
To praktyczny, aktualny i oparty na wiedzy funkcjonalnej przewodnik, który krok po kroku pokazuje:
- jak planować wsparcie ucznia z NI,
- jak pisać IPET i WOPFU bez stygmatyzacji,
- jak oceniać sprawiedliwie i rzetelnie,
- jak wykazać efektywność PPP bez „papierowej fikcji”,
- i jak tworzyć dokumentację odporną na zmiany systemowe 2025/2026.
Bez lania wody. Bez etykiet. Bez obciążania ucznia odpowiedzialnością za system.
🔍 Co znajdziesz w środku?
✔️ Wyjaśnienie, czym jest niepełnosprawność intelektualna w szkole – a czym nie jest
✔️ Najczęstsze błędy nauczycieli (i gotowe poprawki języka w dokumentacji)
✔️ Plan wsparcia metodą funkcjonalną (6–8 tygodni) – cele, wskaźniki, checklisty
✔️ Procedury szkolne, które realnie ratują codzienną pracę
✔️ Dostosowania edukacyjne – co pomaga, a co nieświadomie szkodzi
✔️ Sprawiedliwe ocenianie ucznia z NI – bez zaniżania przez formę odpowiedzi
✔️ WOPFU – gotowe opisy funkcjonowania (do wklejenia)
✔️ IPET – cele SMART, metody, mierniki + matryca decyzyjna
✔️ Ocena efektywności PPP (semestr/rok) – realne wskaźniki i arkusze
✔️ Sprawozdania z rewalidacji (wzory semestralne i roczne)
✔️ Bank zwrotów do WOPFU, IPET, ocen opisowych i rozmów z rodzicami
✔️ Scenariusze zajęć wspierających (funkcjonalne, krótkie, możliwe do wdrożenia)
✔️ Rozmowy i sytuacje trudne – gotowe ramy i procedury kryzysowe
✔️ Dodatek „na czasie” – zmiany 2025/2026 i jak pisać dokumentację odporną na zmiany
🎯 Dla kogo jest ten eBook?
Ten eBook jest dla Ciebie, jeśli:
- pracujesz z uczniem z lekką, umiarkowaną lub znaczną NI,
- tworzysz WOPFU, IPET, sprawozdania, oceny opisowe,
- chcesz pisać konkretnie, bezpiecznie i bez stygmatyzacji,
- masz dość dokumentów, które „ładnie brzmią”, ale nic nie wnoszą,
- chcesz mieć gotowe zapisy, a nie szukać ich w nocy przed terminem.
💡 Co wyróżnia ten eBook?
✔️ język funkcjonalny, a nie deficytowy
✔️ gotowce do wklejenia (WOPFU, IPET, sprawozdania)
✔️ realne wskaźniki zamiast fikcyjnych „postępów”
✔️ spójność z aktualnymi zmianami 2025/2026
✔️ podejście środowiskowe: to szkoła się dostosowuje, nie uczeń
📎 Idealny jako:
- codzienny przewodnik nauczyciela,
- wsparcie dla pedagoga specjalnego,
- pomoc dla zespołu IPET,
- materiał szkoleniowy dla rady pedagogicznej,
- baza dokumentacyjna „na kontrolę i na życie”.
eBook ma formę wydłużonego wpisu i otwiera się na stronie smart-sens.org. Ebooki wraz z opisem znajdują się w zakładce: „eBooki” i na głównym szablonie strony. Kliknij w okładkę i przewijaj.
Spis treści
0. Wstęp (pod SEO)
- Dla kogo jest eBook i jak z niego korzystać w praktyce szkolnej
- Dlaczego NI „psuje” ocenianie i dokumentację – i jak to uporządkować
- Co jest celem szkoły: dostęp, funkcjonowanie, samodzielność (a nie „wyrównanie do normy”)
1️⃣ Niepełnosprawność intelektualna w szkole – czym jest i czym nie jest
„niepełnosprawność intelektualna w szkole – jak pracować”
1.1. NI ≠ lenistwo ≠ brak motywacji ≠ „wie, ale mu się nie chce”
1.2. NI a rozwój adaptacyjny: umiejętności koncepcyjne / społeczne / praktyczne (dlaczego to klucz do WOPFU i IPET) (ncbi.nlm.nih.gov)
1.3. NI lekka vs umiarkowana/znaczna – konsekwencje dla wymagań i form pracy
1.4. Współwystępowania (mowa/język, sensoryka, zachowania, lęk) – jak opisywać funkcjonalnie
2️⃣ Najczęstsze błędy nauczycieli (i jak je poprawić)
„błędy w pracy z uczniem z NI”, „jak pisać o NI bez stygmatyzacji”
2.1. „On potrafi, tylko nie chce” – dlaczego to niszczy plan wsparcia
2.2. Zaniżanie oceny przez formę odpowiedzi (mowa/pismo)
2.3. Przeciążanie materiałem zamiast uczenia „rdzenia” i automatyzacji
2.4. 30 poprawek: „złe zdanie → dobra wersja” (WOPFU/IPET/sprawozdania)
3️⃣ Plan wsparcia ucznia z NI – metoda funkcjonalna (6–8 tygodni)
„plan pracy z uczniem z NI”, „cele krótkoterminowe NI”
3.1. Jak planować cele: „małe kroki”, ale w logice funkcji i samodzielności
3.2. Plan 6–8 tygodni (checklista tygodniowa)
3.3. Wskaźniki postępu: co mierzyć, żeby nie było fikcji (czas, pomoc, transfer umiejętności)
4️⃣ Procedury szkolne – to, czego brakuje w szkołach (a ratuje dzień)
„procedury dla ucznia z NI”, „rutyny i przewidywalność NI”
4.1. Start lekcji, przejścia, zmiana sali
4.2. Przerwy i sytuacje nieustrukturyzowane
4.3. Praca w grupie (kiedy ma sens, a kiedy szkodzi)
4.4. Co robić przy odmowie/wycofaniu/przeciążeniu – bez kar
5️⃣ Dostosowania edukacyjne przy NI (lekcja, dom, sprawdziany)
„dostosowania dla ucznia z niepełnosprawnością intelektualną”, „IPET NI dostosowania”
5.1. Dostosowania, które działają: konkret, struktura, powtarzalność, odciążenie językowe
5.2. Dostosowania, które szkodzą: „wyręczanie”, chaos, zbyt szybkie tempo, abstrakcja bez podparcia
5.3. Gotowe zapisy do IPET/statutu/dokumentacji (język urzędowy, bezpieczny)
6️⃣ Ocenianie ucznia z NI – jak oceniać sprawiedliwie i rzetelnie
„ocenianie ucznia z NI”, „ocena opisowa NI wzory”
6.1. Dlaczego forma odpowiedzi ≠ poziom wiedzy
6.2. 20 metod oceniania (praktyczne, krótkie, powtarzalne)
6.3. Procedura „sprawdzian bez zaniżania” – krok po kroku
6.4. Jak pisać ocenę opisową: postępy funkcjonalne + edukacyjne (bez stygmatyzacji)
7️⃣ WOPFU – gotowe opisy funkcjonowania ucznia z NI (do wklejenia)
„WOPFU niepełnosprawność intelektualna przykłady”, „opis funkcjonowania NI”
7.1. Funkcjonowanie poznawcze i uczenie się (zależność od wsparcia)
7.2. Komunikacja i rozumienie poleceń (język, AAC jeśli dotyczy)
7.3. Funkcjonowanie adaptacyjne (samodzielność: szkoła, przerwy, organizacja)
7.4. Funkcjonowanie emocjonalne i motywacyjne (regulacja, bezpieczeństwo)
7.5. Funkcjonowanie społeczne (relacje, udział w grupie)
7.6. Mocne strony jako element planowania (praktycznie, nie „ozdobnik”)
8️⃣ IPET dla ucznia z NI – cele SMART + metody + mierniki
„IPET NI cele SMART”, „przykłady celów IPET NI”
8.1. Cele edukacyjne vs cele adaptacyjne (jak to rozdzielić)
8.2. Metody pracy: struktura, powtórzenia, uczenie funkcjonalne, generalizacja
8.3. Dostosowania – gotowe punkty do IPET
8.4. Kryteria sukcesu (mierzalne i realne)
8.5. Matryca: cel → działanie → wskaźnik → rezultat → decyzja
9️⃣ Ocena efektywności PPP przy NI (semestr/rok)
„ocena efektywności PPP NI”, „wskaźniki efektywności NI”
9.1. Co jest realnym efektem: transfer umiejętności i samodzielność
9.2. Wskaźniki ilościowe i jakościowe
9.3. Skale obserwacji dla nauczycieli
9.4. Arkusz semestralny i roczny (wzory)
🔟 Sprawozdanie z rewalidacji – NI (semestr/rok)
„sprawozdanie z rewalidacji NI wzór”, „sprawozdanie roczne NI”
10.1. Jak pisać bez ocen moralnych i bez „nie umie/nie chce”
10.2. Co opisywać zamiast „brak postępów” (warunki, wsparcie, transfer)
10.3. Gotowe sprawozdania: semestralne i roczne
1️⃣1️⃣ Bank zwrotów (gotowiec)
„bank zwrotów NI”, „gotowe sformułowania do WOPFU IPET NI”
11.1. Postępy edukacyjne (konkretne umiejętności)
11.2. Postępy adaptacyjne (samodzielność)
11.3. Trudności sytuacyjne (bez etykiet)
11.4. Zalecenia i dostosowania
11.5. Współpraca z rodzicem
11.6. 30 poprawek: złe zdanie → dobra wersja
1️⃣2️⃣ Scenariusze zajęć wspierających (10–12)
- rozumienie poleceń i sekwencje
- automatyzacja kluczowych umiejętności szkolnych
- samodzielność (organizacja pracy, przerwy, higiena szkolna)
- komunikacja funkcjonalna / AAC (jeśli dotyczy)
- umiejętności społeczne „w małych porcjach”
1️⃣3️⃣ Rozmowy i sytuacje trudne
- rozmowa z rodzicem (ramy + gotowe zapisy)
- spójność zespołu nauczycieli
- jak mówić klasie o różnicach bez etykiet
- procedury kryzysowe (wycofanie/odmowa/przeciążenie) – krok po kroku
Dodatek „na czasie”: zmiany 2025/2026
- Co faktycznie zmieniło się od 1.09.2025 w organizacji kształcenia specjalnego (w pigułce dla szkoły) (Portal Oświatowy)
- Co wiadomo o projekcie podstawy na 1.09.2026 i jak pisać dokumentację „odporną na zmiany” (Gov.pl)
Wstęp
Niepełnosprawność intelektualna w szkole – od „trudności” do funkcjonowania
Praca z uczniem z niepełnosprawnością intelektualną w szkole wciąż bywa obszarem pełnym niepewności: jak oceniać, jak planować wymagania, jak pisać dokumentację, aby była rzetelna, zgodna z przepisami, a jednocześnie niewykluczająca i uczciwa wobec ucznia. W praktyce szkolnej to właśnie niepełnosprawność intelektualna najczęściej „psuje” ocenianie, WOPFU, IPET i sprawozdania – nie dlatego, że uczeń nie robi postępów, lecz dlatego, że system edukacyjny wciąż próbuje mierzyć jego funkcjonowanie narzędziami niedostosowanymi do jego profilu rozwojowego.
Współczesne podejście do niepełnosprawności intelektualnej wyraźnie odchodzi od myślenia o niej wyłącznie jako o „niższym poziomie zdolności poznawczych”. Zarówno w klasyfikacjach międzynarodowych, jak i w badaniach naukowych, coraz większy nacisk kładzie się na funkcjonowanie adaptacyjne ucznia – czyli to, jak radzi sobie on w codziennych sytuacjach szkolnych, społecznych i praktycznych, przy określonym poziomie wsparcia.
To przesunięcie perspektywy ma ogromne znaczenie dla szkoły. Oznacza bowiem, że:
- celem edukacji nie jest „wyrównanie do normy”,
- ocenianie nie powinno opierać się wyłącznie na formie odpowiedzi,
- dokumentacja musi opisywać realne funkcjonowanie, a nie porównywać ucznia z wymaganiami dla rówieśników bez NI.
Czym jest niepełnosprawność intelektualna w aktualnym ujęciu
Zgodnie z aktualnymi klasyfikacjami (DSM-5-TR, ICD-11), niepełnosprawność intelektualna jest zaburzeniem neurorozwojowym, które obejmuje:
- ograniczenia w funkcjonowaniu poznawczym,
- ograniczenia w funkcjonowaniu adaptacyjnym,
- początek w okresie rozwojowym.
Kluczowe jest jednak to, że poziom funkcjonowania adaptacyjnego jest ważniejszy dla planowania edukacji niż sam iloraz inteligencji. W praktyce szkolnej oznacza to konieczność odejścia od uproszczonych zapisów typu „nie opanował materiału” na rzecz opisu:
- jak uczeń uczy się przy wsparciu,
- w jakim zakresie potrafi stosować umiejętności w praktyce,
- jakie warunki środowiskowe umożliwiają mu postęp.
Dlaczego niepełnosprawność intelektualna „psuje” dokumentację szkolną
Najczęstsze trudności nauczycieli w pracy z uczniem z NI nie wynikają z braku dobrej woli, lecz z braku spójnych, funkcjonalnych narzędzi. W dokumentacji szkolnej często pojawiają się:
- opisy oparte na porównaniu do normy wiekowej,
- sformułowania moralizujące („niechętny do pracy”, „brak motywacji”),
- brak jasnych wskaźników postępu,
- cele IPET, które są zbyt ogólne lub nierealne.
W efekcie dokumentacja:
- nie oddaje faktycznego wysiłku ucznia,
- nie chroni nauczyciela w razie kontroli,
- nie stanowi realnej podstawy do planowania dalszego wsparcia.
Ten eBook powstał po to, aby uporządkować myślenie o NI w szkole i zaproponować język oraz narzędzia, które są jednocześnie:
- zgodne z aktualną wiedzą,
- możliwe do zastosowania w realiach polskiej szkoły,
- bezpieczne formalnie,
- wolne od stygmatyzacji.
Jak korzystać z tego eBooka w praktyce szkolnej
Publikacja została zaprojektowana jako narzędzie robocze, a nie materiał do jednorazowego przeczytania. Poszczególne rozdziały można wykorzystywać niezależnie, w zależności od aktualnych potrzeb:
- przy pisaniu WOPFU,
- przy konstruowaniu IPET,
- przy ocenianiu i przygotowaniu ocen opisowych,
- przy sporządzaniu sprawozdań z rewalidacji,
- przy ocenie efektywności PPP.
W eBooku znajdziesz:
- gotowe akapity do wklejenia,
- przykłady zapisów „bezpiecznych urzędowo”,
- wskaźniki postępu możliwe do realnej obserwacji,
- bank zwrotów ułatwiających codzienną pracę.
Celem nie jest idealna dokumentacja, lecz spójna, rzetelna i uczciwa dokumentacja, która rzeczywiście odzwierciedla funkcjonowanie ucznia z niepełnosprawnością intelektualną w środowisku szkolnym.
Kup eBook
📘 Niepełnosprawność intelektualna (NI) w szkole – IPET, WOPFU, ocenianie i dokumentacja krok po kroku (2026) eBook 22 zł. Możesz przeczytać więcej, zapisując się już dziś. eBook ma formę wydłużonego wpisu i otwiera się na głównym, górnym szablonie strony i w zakładce „eBooki” na smart-sens.org automatycznie po transakcji.
eBook ma formę wydłużonego wpisu i otwiera się na stronie smart-sens.org. Ebooki wraz z opisem znajdują się w zakładce: „eBooki” i na głównym szablonie strony. Kliknij w okładkę i przewijaj.
👇 Przeczytaj również:
smart-sens.org 