Praktyka, metody i konkretne przykłady pracy z dzieckiem
Zajęcia rewalidacyjne to jedna z kluczowych form wsparcia dla dzieci i uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi — zarówno w przedszkolu, jak i w szkole.
Nie są „dodatkowymi lekcjami” ani zajęciami wyrównawczymi. To systematyczna, celowa praca terapeutyczno-edukacyjna, wynikająca wprost z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego i zaplanowana w IPET.
Ich sens?
👉 Wzmacniać rozwój dziecka tam, gdzie napotyka ono realne bariery, ale też budować samodzielność, sprawczość i poczucie kompetencji.
Czym tak naprawdę jest rewalidacja?
Rewalidacja to proces wspierania rozwoju dziecka:
- z niepełnosprawnością,
- z zaburzeniami neurorozwojowymi,
- z trudnościami rozwojowymi wpływającymi na funkcjonowanie w edukacji i codziennym życiu.
W praktyce oznacza to:
- pracę 1:1 lub w małych grupach,
- jasno określone cele terapeutyczne,
- systematyczną ewaluację efektów,
- ścisłe powiązanie z IPET oraz codziennym funkcjonowaniem dziecka w klasie i domu.
Rewalidacja nie zastępuje nauczania, ale sprawia, że nauczanie w ogóle staje się możliwe.
Główne zadania zajęć rewalidacyjnych (praktycznie)
🧠 Wzmacnianie funkcji poznawczych
Czyli praca nad:
- uwagą i koncentracją,
- pamięcią (roboczą, słuchową, wzrokową),
- percepcją wzrokową i słuchową,
- myśleniem przyczynowo-skutkowym.
Przykłady działań:
- sekwencje obrazkowe,
- wyszukiwanie różnic,
- ćwiczenia pamięciowe w ruchu,
- zadania „na czas”, ale bez presji.
🗣️ Rozwijanie kompetencji językowych i komunikacyjnych
To nie tylko mowa, ale funkcjonalna komunikacja:
- rozumienie poleceń,
- budowanie wypowiedzi,
- zadawanie pytań,
- komunikowanie potrzeb i emocji.
W praktyce:
- dialogi sytuacyjne,
- opisywanie obrazków i doświadczeń,
- komunikacja alternatywna i wspomagająca (AAC, PECS),
- praca na realnych sytuacjach dnia codziennego.
✋ Trening motoryki i integracji sensorycznej
Bez stabilnego ciała nie ma stabilnej uwagi.
Obszary pracy:
- motoryka mała (ręka, chwyt, grafomotoryka),
- motoryka duża,
- planowanie ruchu,
- regulacja sensoryczna.
Przykłady:
- ćwiczenia dłoni i palców,
- zabawy sensoryczne,
- tory przeszkód,
- rysowanie, lepienie, wycinanie.
👇 Przeczytaj:
❤️ Wspieranie emocji i samoregulacji
To jeden z najważniejszych obszarów rewalidacji.
Dziecko uczy się:
- rozpoznawać emocje,
- regulować napięcie,
- reagować adekwatnie,
- korzystać z dorosłego jako bezpiecznej bazy.
Stosowane metody:
- techniki oddechowe,
- praca z ciałem,
- skale emocji,
- rutyny wyciszające,
- rozmowy o doświadczeniach.
👇 Przeczytaj:
🧩 Uczenie samodzielności i funkcjonowania dnia codziennego
Rewalidacja ma sens tylko wtedy, gdy przekłada się na realne życie.
Ćwiczy się m.in.:
- organizację pracy,
- planowanie dnia,
- dbanie o swoje rzeczy,
- korzystanie z pomocy,
- podejmowanie decyzji.
👥 Rozwijanie relacji społecznych
Bezpieczne relacje są fundamentem rozwoju.
Cele:
- rozumienie zasad społecznych,
- współpraca,
- czekanie na swoją kolej,
- reagowanie na odmowę,
- rozwiązywanie konfliktów.
Przykładowe typy zajęć rewalidacyjnych
🔹 Rewalidacja indywidualna (1:1)
Najczęstsza forma pracy.
Dla kogo?
- dzieci z dużymi trudnościami,
- uczniowie wymagający intensywnego wsparcia,
- dzieci na wczesnym etapie rozwoju umiejętności.
🔹 Rewalidacja grupowa (2–5 uczniów)
Forma łącząca terapię i trening społeczny.
Korzyści:
- nauka interakcji,
- modelowanie zachowań,
- bezpieczne środowisko do ćwiczeń.
🔹 Zajęcia usprawniające percepcję wzrokową i słuchową
Często kluczowe przy trudnościach szkolnych.
🔹 Zajęcia orientacji przestrzennej
Podstawa dla:
- matematyki,
- czytania,
- pisania,
- organizacji pracy.
🔹 Trening Umiejętności Społecznych (TUS)
Strukturalna forma pracy nad relacjami i emocjami.
🔹 Ćwiczenia grafomotoryczne i funkcji ręki
Nie „ładne pisanie”, lecz sprawna ręka i komfort dziecka.
🔹 Programy AAC i PECS
Dla dzieci, które:
- nie mówią,
- mówią mało,
- potrzebują wsparcia komunikacyjnego.
Rewalidacja a IPET i orzeczenie
Każde zajęcia rewalidacyjne:
- wynikają z orzeczenia,
- są opisane w IPET,
- mają jasno określone cele,
- podlegają systematycznej ewaluacji.
Rewalidacja to prawo dziecka, a nie dobra wola szkoły.
👇 Przeczytaj:
❓ FAQ – zajęcia rewalidacyjne w praktyce (najczęstsze pytania)
Czy zajęcia rewalidacyjne są obowiązkowe?
Tak.
Jeśli dziecko posiada orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, szkoła lub przedszkole ma obowiązek zorganizować zajęcia rewalidacyjne. Nie jest to forma dodatkowa ani „opcjonalna” – to ustawowe prawo dziecka.
Ile godzin rewalidacji przysługuje dziecku?
Najczęściej:
- minimum 2 godziny tygodniowo,
- dokładna liczba wynika z orzeczenia oraz zapisów w IPET.
Godziny te nie mogą być „zamieniane” na inne zajęcia ani pomijane.
Czy rewalidacja to to samo co zajęcia wyrównawcze?
Nie.
Zajęcia wyrównawcze skupiają się na nadrabianiu braków szkolnych.
Rewalidacja wspiera rozwój funkcji poznawczych, emocjonalnych, społecznych i komunikacyjnych, bez których nauka szkolna jest utrudniona lub niemożliwa.
Kto prowadzi zajęcia rewalidacyjne?
Zajęcia prowadzą specjaliści, m.in.:
- pedagog specjalny,
- terapeuta pedagogiczny,
- psycholog,
- logopeda,
- nauczyciel z kwalifikacjami do pracy z uczniami ze SPE.
Czy rewalidacja zawsze musi być indywidualna?
Nie zawsze.
Najczęściej spotykane formy to:
- rewalidacja indywidualna (1:1) – gdy dziecko wymaga intensywnego wsparcia,
- rewalidacja grupowa (2–5 uczniów) – szczególnie przy pracy nad relacjami społecznymi, komunikacją i emocjami.
Forma powinna wynikać z potrzeb dziecka, a nie z organizacji szkoły.
Jakie cele wpisuje się do IPET w zakresie rewalidacji?
Cele rewalidacyjne powinny być:
- konkretne,
- funkcjonalne,
- mierzalne,
- powiązane z codziennym funkcjonowaniem dziecka.
Przykład celu:
„Uczeń rozwija umiejętność regulowania emocji w sytuacjach zmiany aktywności, z wykorzystaniem strategii wyciszających.”
Czy rewalidacja obejmuje trening emocji i samoregulacji?
Tak — i coraz częściej jest to jeden z kluczowych obszarów pracy.
Zajęcia rewalidacyjne wspierają:
- rozpoznawanie emocji,
- obniżanie napięcia,
- radzenie sobie z frustracją,
- budowanie poczucia bezpieczeństwa.
Czy dziecko niemówiące może mieć rewalidację?
Oczywiście.
W takich przypadkach stosuje się m.in.:
- komunikację alternatywną i wspomagającą (AAC),
- system PECS,
- gesty, symbole, obrazki,
- technologie wspierające komunikację.
Celem nie jest „zmusić do mówienia”, ale dać dziecku skuteczne narzędzie komunikacji.
Jak wygląda ewaluacja zajęć rewalidacyjnych?
Ewaluacja polega na:
- obserwacji postępów dziecka,
- analizie osiąganych celów,
- modyfikacji metod pracy,
- dokumentowaniu zmian w IPET.
To proces, a nie jednorazowy raport.
Czy rodzic ma wgląd w rewalidację?
Tak.
Rodzic ma prawo:
- znać cele zajęć,
- wiedzieć, nad czym dziecko pracuje,
- otrzymywać informacje o postępach,
- uczestniczyć w spotkaniach zespołu IPET.
Czy rewalidacja może pomóc dziecku w codziennym życiu?
To właśnie jej główny sens.
Dobrze prowadzona rewalidacja:
- zwiększa samodzielność,
- poprawia funkcjonowanie w grupie,
- ułatwia naukę,
- wzmacnia poczucie sprawczości dziecka.
🔗 Artykuły i przewodniki powiązane z zajęciami rewalidacyjnymi
🧠 Podstawy i definicje
- Czym jest rewalidacja? — definicja, cel i dla kogo jest przeznaczona
Kompleksowe wyjaśnienie, czym jest rewalidacja, dla kogo i dlaczego jest tak ważna w edukacji specjalnej. (smart-sens.org) - 2. Kto ma prawo do zajęć rewalidacyjnych?
Praktyczny przewodnik z przykładami sytuacji, w których dziecko może otrzymać wsparcie. (smart-sens.org) - Od czego rozpocząć rewalidację?
Jak zbudować relację z uczniem i jak zacząć pierwsze zajęcia, żeby były efektywne i motywujące. (smart-sens.org)
📝 Dokumentacja i formalności
- 🧾 Sprawozdanie roczne z zajęć rewalidacyjnych 2026 – wzór + ocena efektywności + wnioski do IPET
Gotowe wzory, przykłady zapisów i wskazówki, jak udokumentować pracę rewalidacyjną. (smart-sens.org) - Jak napisać sprawozdanie z zajęć rewalidacyjnych?
Prosty i praktyczny przewodnik krok po kroku — idealny dla nauczycieli i terapeutów. (smart-sens.org) - Przykładowe zapisy w dzienniku dotyczące zajęć rewalidacyjnych
Konkrety, które możesz wykorzystać we własnych notatkach z zajęć. (smart-sens.org) - Przykładowe sprawozdanie z zajęć rewalidacyjnych
Historie przypadków i realne przykłady pracy terapeutycznej. (smart-sens.org)
🎯 Konkrety metodyczne – scenariusze i inspiracje
- 😊 Scenariusz zajęć rewalidacyjnych: Wesołe emocje – jak rozpoznać i pielęgnować radość?
Przykładowy scenariusz z ćwiczeniami wspierającymi emocje i relacje społeczne. (smart-sens.org)
📚 eBooki i materiały eksperckie (płatne i bezpłatne)
📘 eBooki rewalidacyjne — stałe wsparcie dla nauczycieli
- Rewalidacja dla ucznia z Zespołem Aspergera – nowoczesne scenariusze zajęć wspierających rozwój (eBook)
Gotowe scenariusze, metody i narzędzia pracy z uczniami ze spektrum autyzmu. (smart-sens.org) - Scenariusze zajęć rewalidacyjnych dla przedszkolaków z afazją (eBook)
Praktyczne karty pracy i multisensoryczne ćwiczenia dla najmłodszych. (smart-sens.org) - SELF‑REG jako zajęcia rewalidacyjne dla uczniów w szkole (eBook)
Kompletny przewodnik po wprowadzaniu samoregulacji i technik Self-Reg w praktyce. (smart-sens.org)
🧠 Dodatkowe materiały, które warto poznać
Zajrzyj także do:
- Ebooków z kategorii „eBooki” — ponad 50 inspiracji do pracy terapeutycznej, SI, komunikacji i kreatywności. (smart-sens.org)
💎 Subskrypcja
💎 Subskrypcja miesięczna 9 zł umożliwia dostęp do:
📚 Opisów i narzędzi terapeutycznych: Terapii pedagogicznej oraz Zajęć specjalistycznych/rewalidacyjnych/Arkuszy i innych w górnych zakładkach strony.
🧩 gotowych scenariuszy lekcji i godzin wychowawczych
🎯 programów rozwojowych, TUS i narzędzi do pracy indywidualnej,
🧠 ciekawych materiałów o emocjach, komunikacji i profilaktyce.
W naszej Strefie Edukacji z Sensem znajdziesz również:
📖 eBooki z konkretnymi rozwiązaniami, przykładami, wzorami i ćwiczeniami (są formą wydłużonego wpisu i otwierają się na naszej stronie),
🗂️ scenariusze zajęć krok po kroku,
💬 narzędzia do pracy profilaktycznej i wychowawczej.
🔹 Codziennie wolne, nowe treści w artykułach na smart-sens.org. Kliknij i przewijaj.
👇 Przeczytaj:
smart-sens.org 