Co to jest twórcza pomysłowość?

Nie wiem, czy Peter Drucker, współtwórca nauk o przedsiębiorczości i zarządzaniu, miał rację, gdy twierdził, że „Walutą XXI wieku będą pomysły”. Kiedy piszę te słowa, kryzys finansowy państw europejskich jeszcze nie został przezwyciężony, zaufanie społeczeństw do banków i bankierów drastycznie spadło, Grecja ciągle jest na rozdrożu europejskim, a Paryż przeżywa żałobę po zamachach terrorystycznych. Czyżby nie było pomysłów na rozwiązanie tych problemów? Z drugiej strony, kiedy korzystam ze słuchawek bezprzewodowych i mogę słuchać ulubionej muzyki bez konieczności kablowego wiązania się z jej źródłem, kiedy spieniam mleko do kawy małym spieniaczem na baterie lub uciekam od powtórek w telewizji do zainstalowanego w moim telewizorze kanału internetowego Smart TV, to nabieram przekonania, że rzeczywiście pomysły wpływają na nasze codzienne życie, czyniąc je wygodniejszym, ciekawszym i być może piękniejszym oraz lepszym. Ale tylko dobre pomysły! Bo przecież wszędzie aż roi się od złych pomysłów, których autorzy chcą nam zaszkodzić, a nie pomóc.

„(…) światu wcale nie skończyły się pomysły. Problem tkwił przede wszystkim w tym, że świat zapomniał, jak je należy tworzyć”.
— Gordon Torr

Myślenie dywergencyjne

Z definicji rozbieżne, czyli dywergencyjne myślenie pojawia się, gdy istnieje wiele możliwych rozwiązań sytuacji problemowej. Taki charakter naturalnie mają np. zadania stricte twórcze, takie jak pisanie, malowanie czy komponowanie.

Jak już wiemy, myślenie dywergencyjne, określane przez psychologów w sposób bardziej techniczny jako wytwarzanie dywergencyjnych treści, jest uważane za odpowiedzialne myślenie twórcze. Nie wypełnia go ani nie jest składnikiem wystarczającym twórczości, ale stanowi zasadniczy rdzeń pomysłowości (ideacji).

„Podobnie jak atleci, twórczy myśliciele potrzebują rozgrzewki”. — powiedzenie trenerów twórczości, przypisywane E. Paulowi Torrance’owi


Polega, najogólniej mówiąc, na generowaniu wielu różnorodnych rozwiązań problemów otwartych, a więc takich, które mają wiele dobrych, poprawnych, oczekiwanych czy oryginalnych rozwiązań. Jest uruchamiane wtedy, gdy podmiot myślący styka się z problemem twórczym, który jest słabo zdefiniowany bądź nie ma na niego jednej poprawnej odpowiedzi. Widzimy zatem, że jego natura jest bardzo różna od zadań testowych serwowanych z uporem naszym uczniom i studentom, wymagających zakreślenia jednej poprawnej odpowiedzi, która na pewno istnieje. Wiemy już, że zasadniczymi składnikami myślenia dywergencyjnego są płynność, giętkość, oryginalność myślenia i elaboracja (poza tym wrażliwość na problemy).

Celem rozgrzewki dywergencyjnej jest właśnie „rozgrzanie” tych ważnych czynników pomysłowości, gwarantujących dużą ilość pomysłów („strumień pomysłów”), tych różnorodnych i oryginalnych. Za każdym razem więc zachęcamy uczestników sesji (lub siebie samego) do podawania jak największej liczby pomysłów wywodzących się z różnych klas zjawisk, a do tego pomysłów niebanalnych, zaskakujących, unikatowych, nieschematycznych — oryginalnych.
Wielość — różnorodność — oryginalność — dopracowanie: oto hasło rozgrzewki.

Ćwiczenie: Co robi?


Pytamy: co robi kasjer (nauczyciel, tokarz, kosmetyczka, recepcjonista, okulista, scenograf, sekretarka, konserwator powierzchni płaskich, sekserka)? Zadaniem jest znalezienie jak największej liczby sensownych odpowiedzi na pytania:

  • Co robi papier?
  • Co robi farba olejna?
  • Co robi blender?
  • Co robi pilniczek do paznokci?
  • Co robi ścierka?
  • Co robi płyn po goleniu?
  • Co robi kalendarz?
  • Co robi zegar?
  • Co robi muzyka?
  • Co robi czas?

Ćwiczenie: Jakie jest?


To ćwiczenie jest podobne do poprzedniego. Tym razem pytamy o to, jakie jest lato (światło, sznurowadło, masło, mydło). I znów zadaniem jest podanie jak największej liczby sensownych słów-haseł. A zatem jakie jest:

  • myślenie,
  • marzenie,
  • zwątpienie,
  • przerażenie,
  • szczęście?

Ćwiczenie: Kto w swojej pracy?


Kasjer w swojej pracy liczy, kalkuluje, sporządza zestawienia, bilansuje, odlicza, przelicza, dodaje i tak dalej. A kto w swojej pracy:

  • testuje,
  • obserwuje,
  • maluje,
  • pisze,
  • wykłada,
  • bada,
  • filmuje,
  • przycina,
  • sprzedaje,
  • kieruje?

Ćwiczenie: Profesje


Poniżej znajdują się obrazki, pięć różnych rzeczy mających symbolizować różnorodne zawody wykonywane przez ludzi. Jakie zawody może symbolizować róża i młotek, a jakie mikrofon, nożyczki i dźwig? Zadaniem jest wypisanie jak największej liczby profesji związanych z danym symbolem bezpośrednio lub pośrednio (metaforycznie).

Ćwiczenie: Kto tu mieszka?


Pomysł na kolejne zadanie zaczerpnąłem z bardzo ciekawej publikacji autorstwa Mai Dobkowskiej, Joanny Ligęzy i Weroniki Piotrowskiej (2010), będącej częścią Myślanek — serii zeszytów stymulujących myślenie twórcze dzieci. Seria ta jest wydawana pod kierunkiem dr. Witolda Ligęzy i dr. Krzysztofa Piotrowskiego przez Ośrodek Twórczej Edukacji „Kangur” w Krakowie.

Oto mamy niezwykłe wizytówki na drzwiach mieszkań przy ulicy Pomysłowej.
Lokatorzy zamiast pisać swoje nazwiska, narysowali je. Jak każda z tych rodzin może się nazywać?

Ćwiczenie: O czym szumią wierzby?


W słynnej arii Jontka z Halki Stanisława Moniuszki tenor śpiewa: „Szumią jodły na gór szczycie. Szumią sobie w dal”. Ciekawe: o czym tak szumią sobie w dal? Pytanie, o czym szumią wierzby, pojawia się w tytule słynnej bajki Kennetha Grahame’a, poświęconej pewnemu kretowi i jego przyjaciołom. Spróbujmy więc podać jak najwięcej pomysłowych odpowiedzi na to pytanie: o czym szumią wierzby?

  • O czym szumią wierzby w Żelazowej Woli?
  • O czym śpiewa skowronek o poranku?
  • O czym myśli struś, chowając głowę w piasku?
  • O czym dzwoni deszcz jesienny, uderzając w szyby?
  • O czym myśli mysz pod miotłą?
  • O czym myśli pączek w maśle?
  • O czym śni igła w stogu siana?
  • O czym myśli chochoł, tańcząc?
  • O czym myśli musztarda po obiedzie?
  • O czym marzy krowa, która daje dużo mleka?

Ćwiczenie: Po co jest piękno?


Poeta stwierdził kiedyś, że piękno jest po to, żeby zachwycało. A po co jest brzydota? Wypisujemy kilka metaforycznych zwrotów, a zadaniem uczestników jest podanie jak największej liczby sensownych i oryginalnych odpowiedzi, według wzoru:

  1. Piękno jest po to, żeby:
  • zachwycało,
  • nasycało oczy,
  • uspokajało myśli,
  • zachęcało do miłości,
  • czyniło z ludzi artystów
  • i tak dalej.
  1. Przyjaźń jest po to, żeby…
  2. Cisza jest po to, żeby…
  3. Sen jest po to, żeby…
  4. Smutek jest po to, żeby…
  5. Muzyka jest po to, żeby…

Ćwiczenie: Jak można spać?


Opowiadać można ciekawie, długo, rozwlekle, intrygująco, drobiazgowo, wesoło, niewyraźnie, cicho, podejrzliwie, sumiennie, zaczepnie, ironicznie, patetycznie i tak dalej. Jak można:

  • spać,
  • gotować,
  • cieszyć się,
  • rozpaczać,
  • patrzeć,
  • wędrować,
  • czekać,
  • wykładać,
  • zazdrościć,
  • kłamać?

Ćwiczenie: Co by było, gdyby…?


Pewnie wielu z nas lubi snuć marzenia na jawie, a może nawet we śnie, i zastanawiać się, co by było, gdyby… Gdybym miał więcej czasu lub pieniędzy, gdyby politycy byli bardziej uczciwi i sumienni, gdyby prezydent Putin był większym demokratą, Grecy bardziej pracowici, a Adam Michnik pokorniejszy? Zadaniem uczestników jest podanie jak największej liczby konsekwencji w odpowiedzi na pytanie: „co by było, gdyby…?”, przy czym chodzi o to, by były to konsekwencje zaskakujące, niecodzienne, ale sensowne.

  • Co by było, gdyby wiosna w Polsce trwała 8 miesięcy?
  • Co by było, gdyby każdy człowiek umiał grać na skrzypcach?
  • Co by było, gdyby zlikwidowano prawo jazdy?
  • Co by było, gdyby wprowadzono powszechnie w świecie ósmy dzień tygodnia?
  • Co by było, gdyby tkaniny były niezniszczalne i nie traciły kolorów?
  • Co by było, gdyby można było zostać posłem w wieku 12 lat?
  • Co by było, gdyby jutro niezniszczalny i niewykrywalny wirus wyłączył wszystkie komputery świata?
  • Co by było, gdyby odkryto nieznaną trylogię Henryka Sienkiewicza, poświęconą Bolesławowi Chrobremu?
  • Co by było, gdyby okazało się, że telefony komórkowe powodują bezpłodność mężczyzn?
  • Co by było, gdyby wszyscy Polacy powrócili z emigracji?

Ćwiczenie: Dziury


Co ma dziury? Ser szwajcarski, stare spodnie, teren po kopalni, budżet Grecji, atmosfera ziemska, nos i tak dalej.

  • Co ma szpary?
  • Co ma plamy?
  • Co ma linie?
  • Co ma tył?
  • Co ma początek?
  • Co ma kanty?
  • Co ma zygzaki?
  • Co ma kwadraty?
  • Co ma brzegi?
  • Co ma koła?

Ćwiczenie: Hejter, catering, developer


Nie lubię słowa „hejter”, oznaczającego kogoś, kto umieszcza pełne agresji komentarze w internecie. Podobnie jak słów „hate”, a może już „hejt”, którymi określa się te pełne jadu opinie i komentarze. „Hejter” to po prostu agresor lub nienawistnik. Cóż, popularność i ekspansja w mediach niektórych internetowych terminów, zwłaszcza angielskich, jest niewytłumaczalna (np. homofob i homofobia). Spróbujmy znaleźć trafne i oryginalne — ale polskie — odpowiedniki dla następujących „chwastów” językowych:

  • wyguglować,
  • zripować (płytę, nagranie),
  • sformatować dysk,
  • catering,
  • developer,
  • wczasy all inclusive,
  • brand manager,
  • challange (sprawdzian błędu w meczu piłki siatkowej),
  • wyjustować tekst,
  • apdejtować (bilet, program internetowy itp.).

prof. Krzysztof J. Szmidt

źródło: Krzysztof J. Szmidt, Sesje twórczej pomysłowości dla pedagogów, psychologów i trenerów grupowych

#arkusze #autyzm #BożeNarodzenie #ciekawostki #czytanie #edukacja #ekologia #emocje #empatia #integracja #jesień #kolorowanie #kolory #kreatywność #lato #lekcja #logiczne #logopedia #matematyka #mindfulness #mózg #parenting #percepcja #przedszkole #przyroda #psychologia #rewalidacja #rozwój #scenariusz #scenariusze #sensoryka #szkoła #terapia #toksyczni #uwaga #uważność #wiosna #WWRD #zabawa #zabawy #zajęcia #zajęciaspecjalistyczne #zwierzęta #ćwiczenia #żłobek


Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

%d blogerów lubi to: