IPET
IPET, czyli indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny, to jeden z najważniejszych dokumentów w pracy z uczniem posiadającym orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Wyznacza kierunki pracy z uczniem tak, aby zapewnić mu osiągnięcie sukcesu edukacyjnego na miarę jego możliwości, na bazie jego mocnych stron, uzdolnień i predyspozycji.
IPET jest dokumentem obowiązkowym, a zasady jego tworzenia i ewaluacji reguluje Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym z późniejszymi zmianami.
Na jaki okres przygotowujemy IPET?
IPET opracowuje się na okres, na jaki zostało wydane orzeczenie, nie dłużej jednak niż na etap edukacyjny. Zwykle poradnie wydają orzeczenie na etap edukacyjny, więc IPET opracowuje się raz, na początku etapu edukacyjnego, a w kolejnych latach dokonuje się jego ewaluacji.
Należy pamiętać, że zgodnie z wyżej wymienionym rozporządzeniem:
- IPET opracowuje się:
- po dokonaniu wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania ucznia,
- do 30 września dla ucznia rozpoczynającego realizację wychowania przedszkolnego, naukę w szkole lub etap edukacyjny,
- 30 dni od daty złożenia orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego w przedszkolu lub szkole, gdy orzeczenie jest wydane w trakcie roku szkolnego (tu liczy się data wpływu, nie data wydania orzeczenia);
- co najmniej dwa razy w roku dokonuje się wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania ucznia z uwzględnieniem oceny efektywności IPET i w miarę potrzeb dokonuje jego modyfikacji;
- IPET to „żywy dokument” – warto zanotować w nim wszelkie zmiany, które nastąpią w trakcie roku szkolnego, np. zmiany przydziału godzin zajęć rewalidacyjnych, metod pracy, sposobu oceniania.
Kto opracowuje IPET?
IPET, podobnie jak WOPFU, jest opracowywany przez zespół składający się z nauczycieli i specjalistów, którzy prowadzą zajęcia z uczniem, a w przypadku placówek specjalnych także np. wychowawców grup wychowawczych. Oznacza to, że wszystkie osoby pracujące z uczniem spotykają się i po dokonaniu wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania ucznia tworzą IPET.
Nie jest prawdą, że IPET opracowuje wychowawca klasy lub inna osoba wskazana przez dyrektora. Osoba ta koordynuje pracę zespołu, może czuwać nad opracowaniem technicznej strony dokumentu, ale to cały zespół ustala, jakie zapisy powinny się w nim znaleźć. Należy pamiętać, że każdy nauczyciel udziela pomocy psychologiczno-pedagogicznej w bezpośredniej pracy z uczniem, stąd też konieczne są obecność nauczyciela podczas tworzenia IPET i udział w całorocznej pracy zespołowej przy ewaluacji programu. Każdy nauczyciel ma więc obowiązek znać i stosować zapisy zawarte w IPET.
Z czego składa się IPET?
IPET powinien zawierać wszystkie punkty, które są określone w wyżej wymienionym rozporządzeniu:
- zakres i sposób dostosowania odpowiednio programu wychowania przedszkolnego oraz wymagań edukacyjnych do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia, w szczególności przez zastosowanie odpowiednich metod i form pracy z uczniem.
Tu warto ująć:- jakimi metodami będziemy pracować z uczniem, w jakich formach;
- na ile potrzebne jest dostosowanie kart pracy, sprawdzianów – czy wystarczy tylko dostosowanie pod względem technicznym (np. powiększenie czcionki, wyróżnienie danych, światło strony), czy trzeba przeformułować polecenia, udzielić dodatkowych instrukcji (podpowiedzi), ograniczyć liczbę zadań i odpowiedzi w pytaniach testowych;
- jak będziemy sprawdzać wiedzę i określać kryteria oceniania (np. czy w formie ustnej czy pisemnej, na forum czy indywidualnie, jaki system motywacyjny zastosujemy, czy wykorzystamy te same kryteria oceny, co dla pozostałych uczniów, czy inne);
- czy i w jakim zakresie będziemy dostosowywać treści nauczania (np. te, które uczeń będzie mógł realizować stopniowo lub z pomocą);
- zintegrowane działania nauczycieli i specjalistów, wychowawców grup wychowawczych prowadzących zajęcia z uczniem, ukierunkowane na poprawę funkcjonowania ucznia, w tym – w zależności od potrzeb – na komunikowanie się ucznia z otoczeniem z użyciem wspomagających i alternatywnych metod komunikacji (AAC), oraz wzmacnianie jego uczestnictwa w życiu przedszkolnym lub szkolnym, w tym w przypadku:
- ucznia niepełnosprawnego – działania o charakterze rewalidacyjnym,
- ucznia niedostosowanego społecznie – działania o charakterze resocjalizacyjnym,
- ucznia zagrożonego niedostosowaniem społecznym – działania o charakterze socjoterapeutycznym.
- formy i okres udzielania uczniowi pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz wymiar godzin, w jakim poszczególne formy pomocy będą realizowane;
- działania wspierające rodziców ucznia oraz – w zależności od potrzeb – zakres współdziałania z poradniami psychologiczno-pedagogicznymi, w tym poradniami specjalistycznymi, placówkami doskonalenia nauczycieli, organizacjami pozarządowymi, innymi instytucjami oraz podmiotami działającymi na rzecz rodziny, dzieci i młodzieży, a w przypadku przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i oddziałów, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a–c, pkt 2, 3 i pkt 4 lit. a–c – również ze specjalnymi ośrodkami szkolno-wychowawczymi, młodzieżowymi ośrodkami wychowawczymi i młodzieżowymi ośrodkami socjoterapii.
Tu warto ująć konkretne działania, które podejmiemy, aby wspierać rodziców, takie jak:
- pogłębiona diagnoza, prośba o wparcie specjalistów (współpraca z poradnią psychologiczno-pedagogiczną),
- wsparcie materialne (współpraca z MOPS/GOPS),
- monitorowanie sytuacji rodzinnej (np. współpraca z kuratorem społecznym, sądowym),
- dodatkowe szkolenie dla rady pedagogicznej lub zespołu pracującego z uczniem (współpraca z doradcami metodycznymi, ekspertami zewnętrznymi);
- zajęcia rewalidacyjne, resocjalizacyjne i socjoterapeutyczne oraz inne zajęcia odpowiednie ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne ucznia, a także:
- w przypadku ucznia klasy VII i VIII szkoły podstawowej, branżowej szkoły I stopnia, liceum ogólnokształcącego i technikum – zajęcia z zakresu doradztwa zawodowego;zajęcia związane z wyborem kierunku kształcenia i zawodu realizowane w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej.
- naukę orientacji przestrzennej i poruszania się oraz naukę systemu Brailleʼa lub innych alternatywnych metod komunikacji – w przypadku ucznia niewidomego;
- naukę języka migowego lub innych sposobów komunikowania się, w szczególności wspomagających i alternatywnych metod komunikacji (AAC) – w przypadku ucznia niepełnosprawnego z zaburzeniami mowy lub jej brakiem;
- zajęcia rozwijające umiejętności społeczne, w tym umiejętności komunikacyjne – w przypadku ucznia z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera;
- zakres współpracy nauczycieli i specjalistów, wychowawców grup wychowawczych z rodzicami ucznia w realizacji przez przedszkole, oddział przedszkolny w szkole podstawowej, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę lub ośrodek zadań wymienionych w § 5.
Tu warto ująć, co i w jakim zakresie będziemy realizować wspólnie z rodzicami, np.:- realizację zaleceń specjalistów do pracy z uczniem w domu, połączoną z instruktażem dla rodziców,
- system motywacji ucznia,
- kontrakt behawioralny i zasady jego funkcjonowania;
- w przypadku uczniów niepełnosprawnych – w zależności od potrzeb – rodzaj i sposób dostosowania warunków organizacji kształcenia do rodzaju niepełnosprawności ucznia, w tym w zakresie wykorzystywania technologii wspomagających to kształcenie;
- w zależności od indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia wskazanych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego lub wynikających z wielospecjalistycznych ocen, o których mowa w ust. 4 lub 9 – wybrane zajęcia wychowania przedszkolnego lub zajęcia edukacyjne, które są realizowane indywidualnie z uczniem lub w grupie liczącej do 5 uczniów.
Przy tworzeniu IPET warto:
- ująć w metryczce:
- datę opracowania IPET
- datę i numer orzeczenia oraz okres, na jaki zostało wydane;
- zawrzeć na początku:
- informacje sygnalne, czyli najważniejsze informacje związane ze stanem zdrowia ucznia, np. czy ma cukrzycę albo epilepsję (oraz sposób reakcji w przypadku ataku epileptycznego),
- sposoby modyfikacji zachowań w przypadku ucznia z zachowaniami określanymi jako „trudne”;
- ująć na końcu dokumentu:
- imiona i nazwiska osób opracowujących IPET, czyli wszystkich nauczycieli i specjalistów,
- podpis rodziców/opiekunów prawnych wraz z zapisem potwierdzającym, że otrzymali kopię IPET,
- adnotację o dacie spotkania zespołu poświęconego dokonaniu oceny efektywności IPET.
IPET powinien być dokumentem, który odzwierciedla naszą faktyczną pracę z uczniem. Warto więc ujmować w nim zapisy, które potem będziemy mogli podsumować, poddać ocenie i ewaluacji – co osiągnęliśmy w pracy z uczniem, nad czym jeszcze warto pracować, co możemy zrobić inaczej i kto nam w tym pomoże. Pamiętajmy, że sukces edukacyjny ucznia z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego zależy w znacznej mierze od efektywności pracy zespołowej.
Co musi zawierać WOPFU?
Zasady tworzenia WOPFU określa Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym z późniejszymi zmianami.
Zgodnie z rozporządzeniem WOPFU powinna zawierać opisane:
- indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne, mocne strony, predyspozycje, zainteresowania i uzdolnienia ucznia;
- w zależności od potrzeb – zakres i charakter wsparcia ze strony nauczycieli, specjalistów, asystentów lub pomocy nauczyciela;
- przyczyny niepowodzeń edukacyjnych lub trudności w funkcjonowaniu ucznia, w tym:
- bariery i ograniczenia utrudniające funkcjonowanie i uczestnictwo ucznia w życiu przedszkolnym lub szkolnym,
- w przypadku ucznia realizującego wybrane zajęcia wychowania przedszkolnego lub zajęcia edukacyjne indywidualnie lub w grupie liczącej do 5 uczniów, zgodnie ze wskazaniem zawartym w programie – także napotykane trudności w zakresie włączenia ucznia w zajęcia realizowane wspólnie z oddziałem przedszkolnym lub szkolnym, a w przypadku innej formy wychowania przedszkolnego – wspólnie z grupą, oraz efekty działań podejmowanych w celu ich przezwyciężenia.
WOPFU
Wzór WOPFU
Nie ma określonego wzoru WOPFU, warto jednak, by każda placówka edukacyjna wypracowała swój własny formularz, który będzie zawierał powyższe punkty wymagane w prawie oświatowym. Jest to bardzo praktyczne rozwiązanie, które z pewnością ułatwi organizację pracy w zakresie pomocy psychologiczno-pedagogicznej i pozwoli wszystkim korzystającym z tych dokumentów poruszać się sprawnie po ich zawartości.
WOPFU może więc mieć formę np. tabeli lub punktową. Na początku ujmujemy metryczkę zawierającą oprócz danych ucznia m.in.:
- datę opracowania WOPFU,
- dokumenty, na podstawie których opracowano diagnozę,
- zalecenia lekarskie.
Na końcu WOPFU zadbajmy o miejsce na:
- imiona i nazwiska osób opracowujących WOPFU,
- adnotację o otrzymaniu przez rodziców kopii WOPFU,
- adnotację o dokonaniu okresowej wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania ucznia – okresowa WOPFU może stanowić załącznik do IPET, ale warto i tu wpisać, kiedy spotkał się zespół w celu dokonania oceny efektywności.
Kiedy należy sporządzić WOPFU?
WOPFU należy sporządzić:
- przed opracowaniem IPET, z zachowaniem terminów opracowania tej dokumentacji, czyli:
- do 30 września dla ucznia rozpoczynającego realizację wychowania przedszkolnego, naukę w szkole lub etap edukacyjny,
- 30 dni od daty złożenia orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego w przedszkolu lub szkole, gdy orzeczenie jest wydane w trakcie roku szkolnego (tu liczy się data wpływu, nie data wydania orzeczenia).
Jak często przeprowadza się WOPFU?
Okresową wielospecjalistyczną ocenę poziomu funkcjonowania ucznia z uwzględnieniem oceny efektywności IPET przeprowadza się co najmniej dwa razy w roku. Spotkania zespołu mogą odbywać się także w miarę potrzeb, nie rzadziej jednak niż dwa razy w roku. Okresową wielospecjalistyczną ocenę poziomu funkcjonowania ucznia i modyfikacji programu przeprowadza się, w zależności od potrzeb, we współpracy z poradnią psychologiczno-pedagogiczną, w tym poradnią specjalistyczną, a także z innymi podmiotami. Pamiętajmy, że musimy otrzymać zgodę rodziców na tę współpracę.
Kto pisze WOPFU?
WOPFU, podobnie jak IPET, jest opracowywana przez zespół składający się z nauczycieli i specjalistów, którzy prowadzą zajęcia z uczniem, a w przypadku placówek specjalnych także np. wychowawców grup wychowawczych. Oznacza to, że wszystkie osoby pracujące z uczniem spotykają się i dokonują wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania ucznia, analizując m.in.:
- zapisy zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego,
- zapisy zawarte w innych dokumentach, którymi dysponuje przedszkole/szkoła, np. dokumentację z badań pedagogicznych, testów kompetencji,
Uwaga! Warto zapoznać się z dodatkową dokumentacją (np. dokumentacją medyczną, jeśli rodzice dadzą nam ją do wglądu), ale nie powinniśmy jej powielać i przechowywać w dokumentacji ucznia (np. w teczce ucznia); - informacje od rodziców ucznia/opiekunów prawnych.
Koordynatorem prac zespołu jest zwykle wychowawca lub inna osoba wyznaczona przez dyrekcję placówki.
Kto jest odpowiedzialny za WOPFU?
Za WOPFU odpowiedzialna jest każda osoba pracująca z uczniem. Wraz z wiekiem zmieniają się zainteresowania ucznia, precyzują się uzdolnienia, ujawniają jego mocne strony. To na nich powinniśmy opierać naszą pracę edukacyjną, terapeutyczną i wychowawczą, aby w pełni wykorzystać potencjał, który jest w uczniu. Stąd też zakres i charakter wsparcia będzie ewoluował. Ważne jest więc, by w trakcie bieżącej pracy z uczniem zwracać uwagę na:
- sposób funkcjonowania ucznia – określać ewentualne problemy, które utrudniają mu codzienne funkcjonowanie w przedszkolu czy w szkole;
- jakość udzielanego wsparcia – oceniać, czy to, co robimy, przynosi wymierne efekty;
- przyczyny niepowodzeń edukacyjnych.
Jeśli nie jesteśmy w stanie samodzielnie określić przyczyn tych niepowodzeń, warto nawiązać współpracę z poradnią psychologiczno-pedagogiczną i poprosić o wsparcie w diagnozie. Należy pamiętać o zgodzie rodziców na te działania.
Czy w tworzeniu WOPFU biorą udział rodzice?
Rodzice mają prawo uczestniczyć w spotkaniu, na którym tworzy się WOPFU czy IPET lub dokonuje modyfikacji tych dokumentów. Mogą także zaprosić na takie spotkanie inne osoby związane z bezpośrednio z udzielaniem uczniowi pomocy psychologiczno-pedagogicznej.
Przedszkole czy szkoła ma obowiązek poinformowania na piśmie rodziców ucznia o terminie spotkania takiego zespołu w sposób ogólnie przyjęty w danej placówce. Czasem w klasie czy grupie jest więcej niż jedno dziecko z orzeczeniem. Warto więc wcześniej zapytać rodziców, czy będą obecni na takim spotkaniu. Pozwoli to na zaplanowanie godziny spotkania tak, aby zapewnić rodzicom komfort uczestnictwa (np. nie będą musieli czekać, aż skończy się spotkanie w sprawie innego ucznia).
Czy WOPFU dajemy rodzicom?
Tak, zgodnie z prawem rodzice otrzymują kopię WOPFU. Dyrektor określa, w jaki sposób kopia zostaje przekazana rodzicom, np. czy otrzymują ją od wychowawcy czy poprzez sekretariat. Powinniśmy zadbać o to, by otrzymać potwierdzenie przekazania kopii WOPFU rodzicom. Można to zrobić poprzez umieszczenie na końcu dokumentu zdania „Potwierdzam, że dnia…. otrzymałam/otrzymałem kopię Wielospecjalistycznej Oceny Poziomu Funkcjonowania Ucznia” i miejsca na podpis rodziców.
WOPFU jest to dokument wyznaczający zakres wsparcia ucznia z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego. Podlega stałej ewaluacji z uwagi na zmieniające się potrzeby rozwojowe i edukacyjne ucznia oraz jego możliwości psychofizyczne. Aby prawidłowo realizować pomoc psychologiczno-pedagogiczną, powinniśmy uwzględniać zawarte w nim ustalenia w codziennej pracy i dokonywać jego modyfikacji w miarę potrzeb.
źródło: nowaera.pl
smart-sens.org 