Od 1 września 2026 r. w szkołach podstawowych obowiązują nowe zasady korzystania z telefonów komórkowych i innych urządzeń elektronicznych. Zakaz dotyczy nie tylko lekcji, ale zasadniczo także pobytu ucznia na terenie szkoły. Są jednak wyjątki. I właśnie one mają ogromne znaczenie w przypadku uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, niepełnosprawnością czy uczniów korzystających z technologii wspomagającej. (eli.gov.pl, gov.pl)

Telefon nie zawsze jest tylko telefonem.

Dla jednego ucznia jest źródłem rozproszenia. Dla drugiego może być narzędziem komunikacji, monitorowania stanu zdrowia albo elementem technologii wspierającej codzienne funkcjonowanie.

Dlatego pytanie we wrześniu 2026 r. nie powinno brzmieć wyłącznie:

„Czy uczeń może mieć telefon?”

Znacznie ważniejsze jest:

Do czego ten uczeń potrzebuje urządzenia i czy ta potrzeba uzasadnia zastosowanie jednego z ustawowych wyjątków?

Co właściwie zmieniło się od 1 września 2026?

Nowe przepisy wprowadzają w przedszkolach i szkołach podstawowych zakaz korzystania z telefonów komórkowych oraz innych urządzeń umożliwiających porozumiewanie się na odległość albo rejestrowanie obrazu lub dźwięku.

Zakaz obejmuje zarówno teren szkoły, jak i zajęcia edukacyjne organizowane poza nią. Inaczej uregulowano m.in. wycieczki szkolne, pobyt w internacie oraz korzystanie z infrastruktury szkoły poza godzinami zajęć. Szkoły mają czas na dostosowanie statutów do 31 grudnia 2026 r. (gov.pl)

W szkołach ponadpodstawowych sytuacja wygląda inaczej: szkoła może w swoim statucie wprowadzić zakaz albo określić warunki korzystania z urządzeń. (gov.pl)

To ważne rozróżnienie. Nie warto więc przenosić zasad obowiązujących w podstawówce automatycznie na wszystkie typy szkół.

Zakaz telefonu nie jest absolutny

Ustawa przewiduje wyjątki.

MEN wskazuje trzy najważniejsze sytuacje.

1. Zgoda nauczyciela

Nauczyciel może zezwolić na korzystanie z urządzenia, jeżeli jest ono potrzebne do realizacji programu nauczania, sprawdzenia wiedzy albo zapewnienia kontaktu ucznia z rodzicem w sytuacji nagłej. (gov.pl)

To może oznaczać na przykład wykorzystanie urządzenia podczas konkretnego zadania edukacyjnego.

Nie oznacza natomiast ogólnego prawa ucznia do korzystania z telefonu przez cały dzień.

2. Okresowa zgoda dyrektora

To wyjątek szczególnie istotny dla uczniów ze SPE.

MEN wskazuje możliwość uzyskania okresowej zgody dyrektora ze względu na stan zdrowia, niepełnosprawność lub inne szczególne potrzeby ucznia. (gov.pl)

I właśnie tutaj potrzebne jest bardzo ważne zastrzeżenie:

autyzm, ADHD czy posiadanie orzeczenia nie oznaczają automatycznej zgody na telefon.

Nie powinniśmy tworzyć zasady:

„uczeń z autyzmem może korzystać z telefonu”.

Tak samo nieprawidłowe byłoby założenie:

„uczeń z ADHD jest zwolniony z zakazu”.

Punktem wyjścia powinna być indywidualna potrzeba korzystania z określonego urządzenia lub rozwiązania, a nie sama etykieta diagnostyczna.

3. Zagrożenie życia, zdrowia lub mienia

Przepisy przewidują również wyjątek dotyczący sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia, zdrowia lub mienia. (gov.pl)

A co z AAC?

To jeden z najważniejszych problemów, które mogą pojawić się w szkołach.

AAC, czyli komunikacja wspomagająca i alternatywna, może być realizowana na wiele sposobów. Czasem są to symbole lub książka komunikacyjna, czasem dedykowane urządzenie, a czasem aplikacja działająca na urządzeniu elektronicznym.

Jeżeli urządzenie pełni dla ucznia funkcję komunikacyjną, nie należy patrzeć na sytuację wyłącznie przez pryzmat pytania:

„Czy to jest telefon?”

Trzeba ustalić przede wszystkim:

Jaką funkcję pełni urządzenie dla konkretnego ucznia i na jakiej podstawie będzie mógł z niego korzystać?

To szczególnie ważne, gdy uczeń za pomocą urządzenia komunikuje potrzeby, odpowiada na pytania, dokonuje wyboru albo uczestniczy w zajęciach.

Szkoła nie powinna jednak samodzielnie rozszerzać ustawowych wyjątków na zasadzie „AAC zawsze wyłącza zakaz”. W konkretnym przypadku należy ustalić właściwą podstawę korzystania z urządzenia i zasady obowiązujące ucznia.

Telefon może pełnić różne funkcje

I właśnie tutaj przydaje się ocena funkcjonowania ucznia, a nie automatyczne przypisywanie rozwiązania do diagnozy.

Wyobraźmy sobie czterech uczniów.

Uczeń 1

Podczas każdej przerwy sięga po telefon, ogląda krótkie filmy i bardzo trudno kończy korzystanie z urządzenia.

Telefon jest przede wszystkim źródłem silnego zaangażowania i trudności z przerwaniem aktywności.

Uczeń 2

Korzysta z urządzenia z aplikacją wspierającą komunikację.

Urządzenie pełni określoną funkcję komunikacyjną.

Uczeń 3

Ma ADHD i korzysta z telefonu głównie do mediów społecznościowych.

Sama diagnoza ADHD nie tworzy wyjątku od zakazu.

👉 Przeczytaj również: Uczeń z ADHD w szkole – jakie wsparcie naprawdę mu przysługuje?

Uczeń 4

Ze względu na stan zdrowia korzysta z aplikacji służącej do monitorowania określonych parametrów zdrowotnych.

Tu urządzenie może być potrzebnym narzędziem związanym z bezpieczeństwem i zdrowiem ucznia. W toku prac nad regulacją MEN wprost wskazywało aplikacje mobilne służące monitorowaniu stanu zdrowia jako przykład sytuacji uzasadniającej szczególne rozwiązanie. (gov.pl)

W każdym z tych przypadków widzimy telefon.

Ale funkcja telefonu jest zupełnie inna.

Dlatego najpierw funkcja, później decyzja

Zamiast zaczynać od:

„Zabieramy czy pozwalamy?”

warto zebrać kilka informacji:

SYTUACJA → POTRZEBA UCZNIA → FUNKCJA URZĄDZENIA → MOŻLIWA ALTERNATYWA → ZAKRES POTRZEBNEGO DOSTĘPU

Przykład:

Sytuacja: uczeń ma trudność z komunikowaniem potrzeb.

Potrzeba: skuteczna komunikacja z otoczeniem.

Funkcja urządzenia: narzędzie komunikacyjne.

Alternatywa: należy sprawdzić, czy uczeń posiada inne równie skuteczne narzędzie komunikacji — nie można po prostu założyć, że je ma.

Potrzebny dostęp: ustalany indywidualnie zgodnie z potrzebą ucznia i obowiązującymi przepisami.

To jest zupełnie inny sposób myślenia niż:

„Ma SPE, więc może mieć telefon”.

Autyzm i telefon: regulacja to ważna informacja, ale nie automatyczny wyjątek

W przypadku niektórych uczniów autystycznych urządzenie może być wykorzystywane jako element przewidywalnej rutyny, plan aktywności, timer, narzędzie komunikacyjne czy pomoc w organizacji.

U innego ucznia ten sam telefon może zwiększać trudność z przechodzeniem między aktywnościami albo powodować konflikt przy próbie zakończenia korzystania.

Dlatego warto obserwować:

Co dzieje się przed sięgnięciem po telefon?

Do czego uczeń go używa?

Co zmienia się po otrzymaniu urządzenia?

Co dzieje się po jego odebraniu lub wyłączeniu?

Czy urządzenie realizuje konkretną potrzebę, czy stało się jedynym dostępnym sposobem radzenia sobie z trudnością?

To są dane o funkcjonowaniu ucznia.

Nie diagnoza.

ADHD również nie oznacza automatycznego wyjątku

Telefon może być dla ucznia z ADHD narzędziem organizacyjnym — ale może być również wyjątkowo silnym dystraktorem.

Jeżeli uczeń używa timera, kalendarza, przypomnień lub list zadań, warto ustalić, jaką funkcję rzeczywiście pełnią te rozwiązania i czy istnieje potrzeba korzystania właśnie z urządzenia objętego regulacją.

Możliwe jest przecież czasem zastosowanie innego narzędzia:

papierowego planu,

zegarka,

wizualnej checklisty,

timera,

planu aktywności,

przypomnienia przekazywanego przez nauczyciela.

Ale alternatywa ma sens tylko wtedy, gdy rzeczywiście działa dla konkretnego ucznia.

Nie odbierajmy narzędzia, zanim nie sprawdzimy, co ono robi

To może być najważniejsza zasada dla zespołu pracującego z uczniem ze SPE.

Jeżeli urządzenie jest intensywnie wykorzystywane, warto najpierw ustalić jego funkcję.

Bo zachowanie:

„ciągle chce telefon”

nie mówi jeszcze, dlaczego uczeń go potrzebuje.

Może chodzić o komunikację.

Może chodzić o przewidywalność.

Może chodzić o unikanie przeciążenia.

Może chodzić o kontakt społeczny.

A może po prostu o atrakcyjną rozrywkę.

Dopiero obserwacja funkcjonowania pozwala te sytuacje od siebie oddzielić.

To właśnie dlatego nowe zasady korzystania z telefonów warto łączyć z szerszym podejściem do rozpoznawania potrzeb ucznia. MEN wskazało ocenę funkcjonowania w środowisku szkolnym i przedszkolnym jako jeden z podstawowych kierunków polityki oświatowej na rok 2026/2027. (gov.pl)

Powiązany artykuł:
👉 Ocena funkcjonowania ucznia od 1 września 2026. Co szkoła musi robić inaczej?

Zobacz również:
👉 Ocena funkcjonalna a WOPFU – czym się różnią? [2026]

Zobacz również:
👉 Opinia funkcjonalna ucznia do PPP 2026 – schemat i przykłady

Czy potrzebę korzystania z telefonu wpisać do WOPFU lub IPET?

Jeżeli uczeń posiada orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, a określone rozwiązanie technologiczne rzeczywiście jest istotnym elementem jego funkcjonowania i wsparcia, zespół powinien uwzględnić tę informację przy planowaniu pomocy.

Nie chodzi jednak o mechaniczne zdanie:

„Uczeń może korzystać z telefonu”.

Znacznie bardziej użyteczny będzie zapis opisujący potrzebę, funkcję i sposób wsparcia.

Na przykład:

Uczeń korzysta z urządzenia wspierającego komunikowanie potrzeb w sytuacjach, w których komunikacja werbalna jest niewystarczająca. Należy zapewnić mu dostęp do ustalonego narzędzia komunikacyjnego zgodnie z indywidualnymi potrzebami i zasadami obowiązującymi w szkole.

Albo:

Uczeń wymaga wsparcia w planowaniu kolejnych czynności i przewidywaniu zmian. Skuteczne jest stosowanie wizualnego planu aktywności oraz przypomnień. Zespół ustala dostępne narzędzia i monitoruje ich skuteczność.

Takie zapisy opisują wsparcie, a nie przywilej.

A jeśli telefon służy głównie do regulacji?

Tu trzeba być szczególnie ostrożnym.

Jeżeli uczeń uspokaja się wyłącznie po otrzymaniu telefonu, rozwiązaniem nie musi być ani:

„od jutra całkowicie zabieramy telefon”

ani:

„skoro się uspokaja, może korzystać bez ograniczeń”.

To sygnał do obserwacji.

Warto sprawdzić:

co wywołuje przeciążenie,

jakie inne sposoby regulacji są dostępne,

czy uczeń potrafi z nich korzystać,

czy można stopniowo poszerzać jego repertuar strategii,

oraz czy ograniczenie urządzenia nie pozbawia go nagle jedynego skutecznego sposobu radzenia sobie.

Celem nie powinno być odebranie strategii, lecz zwiększenie liczby dostępnych strategii.

Czy szkoła może przechowywać telefony uczniów?

Tak. Nowe regulacje pozwalają szkole zorganizować miejsce lub miejsca przechowywania urządzeń. Jeżeli szkoła zdecyduje się je utworzyć, uczniowie mają odkładać tam urządzenia zgodnie z przyjętymi zasadami.

MEN podkreśla jednocześnie konieczność poszanowania prawa do prywatności. Szczegółowe rozwiązania mają być wypracowywane przez społeczność szkolną z udziałem rodziców, nauczycieli i po zasięgnięciu opinii uczniów. (gov.pl)

W przypadku ucznia korzystającego z indywidualnego wyjątku trzeba więc zadbać o to, żeby ogólna procedura przechowywania telefonu nie kolidowała z ustalonym sposobem korzystania z potrzebnego urządzenia.

Czy za telefon można obniżyć ocenę zachowania?

Nowe regulacje przewidują konsekwencje naruszenia zakazu lub ustalonych warunków korzystania z urządzeń.

MEN wymienia między innymi:

działania wychowawcze,

upomnienie,

kontrakt wychowawczy,

kary przewidziane w statucie,

a także możliwość wpływu naruszeń na ocenę zachowania. (gov.pl)

Ale również tutaj potrzebne jest myślenie funkcjonalne.

Inaczej należy rozpatrywać świadome łamanie ustalonych zasad, a inaczej sytuację ucznia, którego korzystanie z urządzenia wiąże się z konkretnymi potrzebami i wymaga wcześniejszego prawidłowego ustalenia sposobu wsparcia.

7 pytań, które warto zadać w przypadku ucznia ze SPE

Zanim zespół podejmie decyzję dotyczącą urządzenia, warto odpowiedzieć sobie na siedem pytań:

1. Do czego uczeń faktycznie wykorzystuje urządzenie?
2. Jaką potrzebę ono zaspokaja?
3. Czy korzystanie jest związane ze zdrowiem, niepełnosprawnością lub szczególną potrzebą?
4. Czy urządzenie jest narzędziem komunikacji lub innej technologii wspierającej?
5. Czy istnieje skuteczna i dostępna dla ucznia alternatywa?
6. W jakich sytuacjach urządzenie jest potrzebne, a w jakich przeszkadza w funkcjonowaniu?
7. Jakie zasady korzystania pozwolą jednocześnie chronić potrzeby ucznia i realizować szkolne reguły?

Dopiero potem warto przejść do procedury.

Zakaz nie powinien zastępować edukacji cyfrowej

To również istotna część nowych regulacji.

MEN łączy ograniczenie korzystania z telefonów ze wzmacnianiem higieny cyfrowej, edukacji medialnej, bezpieczeństwa w sieci i odpowiedzialnego korzystania z technologii. Program wychowawczo-profilaktyczny szkoły ma w większym stopniu uwzględniać potrzeby uczniów dotyczące technologii informacyjno-komunikacyjnych. (gov.pl)

To ważne, ponieważ samo schowanie telefonu nie uczy jeszcze:

jak rozpoznawać przeciążenie cyfrowe,

jak zarządzać uwagą,

jak korzystać z AI,

jak weryfikować informacje,

jak reagować na cyberprzemoc,

ani jak samodzielnie regulować czas ekranowy.

Zakaz może zmienić środowisko. Edukacja ma zmieniać kompetencje.

Potrzebne są oba elementy.

Co szkoła powinna zrobić teraz?

Nie zaczynałabym od tworzenia kolejnego wielostronicowego dokumentu.

Zaczęłabym od przejrzenia uczniów, w przypadku których urządzenie nie pełni wyłącznie funkcji prywatnego telefonu.

Szczególną uwagę warto zwrócić na uczniów korzystających z technologii wspomagających, rozwiązań związanych ze zdrowiem oraz tych, u których urządzenie pełni określoną, udokumentowaną funkcję w codziennym funkcjonowaniu.

Następnie:

OBSERWACJA → POTRZEBA → FUNKCJA URZĄDZENIA → PODSTAWA KORZYSTANIA → ZASADY → MONITOROWANIE EFEKTÓW

To pozwala uniknąć dwóch skrajności:

„Zakaz dotyczy wszystkich bez wyjątku.”

oraz

„Uczeń ma SPE, więc zakaz go nie dotyczy.”

Żadne z tych zdań nie oddaje nowych zasad.

Najważniejsze do zapamiętania

Od 1 września 2026 r. w szkołach podstawowych obowiązuje ustawowy zakaz korzystania z telefonów i określonych innych urządzeń elektronicznych, ale przepisy przewidują wyjątki. (eli.gov.pl, gov.pl)

Sama diagnoza autyzmu lub ADHD nie oznacza automatycznego zwolnienia z zakazu.

Szczególne potrzeby ucznia mogą natomiast uzasadniać indywidualne rozwiązanie przewidziane prawem.

Telefon lub inne urządzenie może czasami pełnić funkcję inną niż rozrywkowa — np. zdrowotną, komunikacyjną lub wspierającą funkcjonowanie.

I dlatego w przypadku ucznia ze SPE warto zacząć nie od pytania:

„Jak zabrać telefon?”

ale od:

„Jaką funkcję pełni to urządzenie dla tego konkretnego ucznia?”

Dopiero odpowiedź na to pytanie pozwala rozsądnie połączyć nowe szkolne zasady z indywidualnymi potrzebami dziecka.

Źródła

Podstawą zmian jest obowiązująca od 1 września Ustawa z 3 lipca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe, Dz.U. 2026 poz. 1036. (eli.gov.pl)

MEN: Przewodniki o ustawie regulującej korzystanie z telefonów w szkołach i przedszkolach

Dziennik Ustaw / ELI – ustawa z 3 lipca 2026 r.

MEN: Podstawowe kierunki polityki oświatowej 2026/2027

Wkrótce na smart-sens.org

Przygotowujemy praktyczny materiał „Telefon i uczeń ze SPE – pakiet dla szkoły 2026” dla nauczycieli, pedagogów specjalnych i terapeutów.

Znajdą się w nim m.in. karta oceny funkcji urządzenia, arkusz obserwacji „Telefon pomaga czy przeszkadza?”, indywidualny plan korzystania z urządzenia, przykładowe zapisy do WOPFU i IPET oraz rozwiązania dla uczniów korzystających z AAC i technologii wspomagających.

Bo nowe przepisy to dopiero początek. Najtrudniejsze pytanie pojawia się wtedy, gdy ogólna zasada spotyka się z indywidualną potrzebą konkretnego ucznia.

👉 Materiał pojawi się wkrótce w części Premium smart-sens.org.

💎 Subskrypcja

📚 💎 Subskrypcja miesięczna 9 zł umożliwia dostęp do strefy PREMIUM: Scenariuszy, IPET, WOPFU, ocen opisowych, Terapii pedagogicznej, Zajęć specjalistycznych/rewalidacyjnych/Arkuszy i innych inspiracji
🧠 Konkretnych narzędzi do pracy z uczniem – bez „lania wody”.
📚 eBooki zawierają wzory i materiały do wykorzystania od razu w klasie.

👇 Przeczytaj:

📘 Niepełnosprawność intelektualna NI w szkole – IPET, WOPFU, ocenianie i dokumentacja krok po kroku (2026) eBook 22 zł